wućišćeć | pósłać

dr. Měrćin Wałda, Budyšin – 25.01.2005

Wo tutym projekće

Što chce „RUNJEWONLINE.info“?

Kak wažne je nam serbske ćišćane słowo? Wunamakanka Gutenberga njeposrědkowaše jenož wědu, ale medijum ćišćaneho słowa wjedźeše čłowjekow hromadźe – přez lekturu abo literaturu. Ćišćane słowo njebě jenož wuměna informacijow, ale wosebje komunikacija, mjezsobne zrozumjenje a zbližowanje. Runje w zašłych dźesać lětach je so tuta zwjazanosć na móhłrjec njespektakularne wašnje a bjez wulkeje hary nimale ze swěta zminyła.

Nihdy nanihdy njeběchu Serbja w tajkej indiwiduelnej kaž kolektiwnej swobodźe žiwi kaž dźensa, a nihdy nanihdy njeběchu medije tak swobodne kaž dźensa. Najebać toho je so wulki dźěl ludnosće wot něhdyšeje serbskeje – tež „słowneje“! – zhromadnosće wotsalił, bjez toho zo to wulce napadnje. Na tym wšak su medije same wobdźělene. Dźensniši žurnalizm je spěšne powołanje. Wón chila dale a bóle k dórtkam a skandalam. Je přezwjeršny, a wyše wostanje jenož hišće infotainment, kotryž so regulam ´hermanka´ podrjaduje. Tuž knježi inflacija temow, kotrež su atraktiwne a „in“. Wobsahi so lěpje zapakuja hač zo so swědomiće wobdźěłaja. Wšo to su znamjenja zwrěšćenja před kompleksnosću dźensnišich problemow. Zwjetša jenož hišće tón abo to eksistuje, štóž a štož je we wulkich medijach abo na wobrazowce. Je tute hódnoćenje woprawnjene?

Technologija, globalizacija kaž tež medijowa rewolucija su drje ze swojimi minusami a plusami bjez alternatiwy; tola dyrbimy wšitko jenož jako rozpad zrozumić? Njeje to tež šansa, serbsku zjawnosć hinak hač jenož w tradicionalnych medijowych formach zrozumić? Problem wšak njeje technologija, ale monopolizowanje medijowych wikow. Politiska serbska zjawnosć je so rozdrjebiła do mnohich dźělnych cyłkow. Wšitcy rěča, ale nichtó hižo definitiwnje njepostaja. To pak je w demokratiji normalne. Ale wotkoplowanje, indiwidualizowanje a decentralizowanje trjeba tež něhdźe zhromadnosć. A wěsta zhromadnosć zaso přińdźe, budźemy-li so ze serbskeje mnohotnosće, tak bohateje kaž móžno, wjeselić móc. Medije su wažniše hač hdy prjedy. Syć je hesło přichoda, a wona je neutralny kapital. Tež za serbske słowo?

Runje tole chcemy spytać z internetnym medijom RUNJEWONLINE.info! Syć zmóžnja najswobodniši běh idejow a informacijow. Wona je za wuměnu a diskusiju najswobodniši, najspěšniši a najnjekomplikowaniši medij. Nochcemy monopolizowanje a zwusčowanje, ale wotbłyšćować najwšelakoriše zajimy a poćahi žiwjenja přez kritisku, wotewrjenu a wutrajnu zaběru z dźensnišim žiwjenskim a kulturnym wobswětom Serbow w Choćebuzu, Budyšinje, Drježdźanach, Berlinje abo Tokiju. A wšěch tu a tam přebywacych chcemy prosyć, zo bychu so na diskursu w RUNJEWONLINE.info wobdźělili! Njebojmy so napjatosćow, rozdźělnych měnjenjow a disonancow! Tych njemóže w modernej demokratiji dosć być, wšako hakle demokratiju wučinjeja. Chcemy pak přewinyć nanuzowany, lemjacy konformizm a być wotewrjeni wšitkim kulturnym, politiskim, nabožnym, socialnym a druhim žiwjenskim sferam. RUNJEWONLINE.info měł być kaž kulturna konferenca za přichod Serbow, konferenca, kotraž so hewak nihdźe njewotměwa.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!