wućišćeć | pósłać

Manfred Hermaš, Rowno – 10.04.2006

Rozmyslowanje

Ma symjo hišće móc, abo smy hižo k pluwam připokazani?

Hač bě to připad, njewěm, ale zawěsće nic. Před dwěmaj tydźenjomaj zazwoni naš regionalny biskop a wuprosy sej serbski tekst po Janje 12, 20-26. Njebě ćežko próstwu spjelnić – ale te słowa wo symjenju wostachu w pomjatku.

»Zawěrno, zawěrno praju wam: Jeli njepadnje pšeńčne zorno do zemje a njewotemrěje, wostanje samotne, jeli pak wotemrěje, přinjese wjele płodow.« (Jan 12,24)

Smy my Serbja Slepjanskich stron docyła hišće hódni jako symjo Božeje stwórby? Abo njejsmy so přez naše zwučenosće za zorno rozsudźili, ale za tu słomu? W swjatym pismje je wjele přirunanjow, kak so ze słomu a zornom wobchadźa. A tež, hdyž bychmy so za zorno rozsudźili, njeby přichod zawěsćeny był. Zaleži wšak na tym, na kotru pódu symjo padnje a hač nowe žiwjenje z wjele płodami narosće.

Što pak je ze Serbow wurostło? Kotre płody móža so pokazać?

Je rozum a bije wutroba hišće serbska? Kak wjele druheho ducha je so hižo do nas zadobyło, ducha toho noweho časa, hdyž kóždy jenož na sebje sameho hlada, hdyž dyrbiš jenož swoje mócne boki w zjawnosći pokazać? Smy hišće w tych kolijach abo na tych pućach, kotrež su naši prjedownicy z wulkimi woporami za nas kładli? Smy sej nowe lochše puće wupytali a smy herbstwo dźědow a wowkow won na deponije donjesli?

Njebudu ženje z porstom na druheho pokazować, dokelž tři porsty samsneje ruki při tym přeco na tebje sameho pokazuja.

Tež hdyž jara wjele wobžaruju, pak wobhladuju něšto jako najwjetši brach noweho časa. Ta lubosć k sobučłowjekoju abo sobuSerbej je so nimale zhubiła. W swójbje ju hišće namakaš, ale hižo ze susodom je kónc.

A hdyž čuješ so přez někotre funkcije hišće legitimowany, potom je móžno, zo z mócnym ertom rěčiš, ale přisłuchar hižo widźi wulki retl w twojich rukach, dokelž twoje słowa so tak bolace sadźa.

Lědma pak słyšiš słowa, hdyž jedyn z lubosću chce tebje přeswědčić abo će wo korekturu swojeho stejišća prosy. Abo wočakuje so docyła přeco twoje prošenje a zo na kolena padnješ, tež hdyž něšto cyle normalne wočakuješ. Hdyž hladaš do mjezwočow diskutowacych, njewidźiš wobličo lubosće – widźiš zymne woči mocy, mócnosće a politiskeho wliwa abo čuješ samo smějkotanje nadutosće – a dožiwiš twoju bjezradnosć a bjezmócnosć!

1995 je so wědomostne slědźenje Humboldtoweje uniwersity wo serbskosći Bělkowskich kónčin w knize předstajiło.

Znajmjeńša je z tym kóždemu znate było, kak je so jedna kónčina z wuhlom zadomiła. Kóždy lěkar pak wě: Čłowječa zwučenosć ma sćěhi. Něšto skutkuje jako lěk, druhi srědk pak ma wonkownje samsne wuslědki, tola skutkuje jako droga. Hdyž potajkim je w tajkej bliskosći wuhla hižo pjata generacija narostła, potom je so z pomjatka zhubiło, kotre zwěrjo so hižo dawno na našich dworach žiwi. My z nim wobchadźamy kaž z psom – wón za nas stražuje a wokolina ma tu a tam z tym lěpšiny. Nadobo pak zwěrjo pokaza swój schowany instinkt. Wjele lět je so lědma pokazał, nětko pak pokazuje so wjelk.

Ale čehodla njejsmy straty widźeli, mějachmy pak druhe alternatiwy?

A su so nam druhe wupuće ze zašłosće wotewrjeli?

Namołwy, wobzamknjena abo wulke protesty našeje regiony njepokazuja wupuće z dilemy. Dokelž – z čeho potom žiwi być?

Kak sej bjez dźěła abo wulkeho spěchowanja přichod zawěsćić?

Što pak je nam nětko nanajwažniše?

Hdyž so kóždy do našeje kónčinje zalubuje, abo znajmjeńša kóždemu te kuzłapołne mocy a swójoraznosć Rownoho, Mułkec, Miłoraza a Trjebinka předstaja. We wjeskach bije hišće serbska wutroba, prócuja so wo serbski raz. Tež za rěč so zaso wjele čini ...

Što by nětko pomhało?

Protesty, te móže politika wusedźeć. Ma za to dobre sydło – zakonje. A zakonje nastaja politika sama.

Z tym su perspektiwy za dobyće tamneje strony snadne.

Ale napřećo tym słabym mocam lubosće je tež politika nimale bjezmócna. Za swóju „lubku“ so tak zasadźiš a druhe wěcy přisadźiš, jenož zo móžeš při lubce wostać a lubka při tebi!

Ideje w tutym zmysle a akcije, kotrež bychu našu jónkrótnosć w cyłej Němskej wuzběhowali, bychu najwjetši signal za politiku byli, hinak wo přichodźe Slepjanskeho regiona přemyslować.

Před 10 lětami su wjele dwělowali, hač zornjatko „WITAJ“ rozkćěje –dźensa hižo płody njese.

Mějmy tola dale nadźiju do mocy małeho zornjatka.

Kóždy ma we sebi samym tu móc lubosće, nic jenož potrjecheni sami, tež tón, kotryž něhdźe drudźe bydli.

Jedyn wobdźěła pódu, druhi plahuje, třeći krjepi, dalši staja płót, zo so mała rostlinka njezežerje ... Tak stwori so woprawdźe nadźijepołny přichod.

Dalšej nastawkaj z tutej problematiku:

Čujemy so jako mucha?

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!