wućišćeć | pósłać

Božena Pawlikec, Budyšin – 01.03.2005

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

Hdyž Domowinu přeproša, so na někajkim zetkanju towarstwow ze swójskim stejnišćom prezentować, skutkuje wona tam někak dźiwnje deplacěrowana, hdyž ma mjez wuměłskimi kowarjemi a łužiskimi hornčerjemi w susodstwje piwopičkow a pražene-kołbaski-jědźkow wabić z njepředajnymi ideelnymi produktami. Jeli pak so w tajkich z.t.-kruhach njeprezentuje, je chětře měnjenje hotowe: Ach, wy Serbja to wěsće trjeba nimaće?!

Ze zhromadnych korjeń wurosće jedyn zdónk, z njeho pak wšelake hałzy. Symboliske logo třěšneho zwjazka.

Tole wšak je skerje nakromna njepřijomnosć statusa Domowiny - zapisaneho towarstwa. Chutniša je naležnosć, zo móže so tajka Domowina we wustawo- a zarjadniskoprawniskim zmysle drje jako priwatnik “na wukonjenju zjawnych nadawkow w statnym zajimje wobdźěleć”. Ale špak tči w tym, zo so nichtó po jeje měnjenju měć njetrjeba; připóznaće Domowiny z.t. je prašenje dobreje wole.

Tónle wočiwidny deficit smy na polu šulstwa nazhonili. Politika – politika wjetšiny – je powšitkowne měritka na Serbow nałožowała z rezultatom, zo smy přisadźili: Prěnja ze srjedźnych šulow a - dźensa rědkich - kótwicow serbskeho zjawneho žiwjenja bu likwidowana. Jadro argumentacije Domowiny za zachowanje a rozšěrjenje šulskeje syće bě a je, zo so zawrjenje tajkeho přirodneho rěčneho ruma – štož Chrósčanska srjedźna šula bě – dospołnje spřećiwja prócowanju, w přeněmčenych kónčinach z pomocu projekta WITAJ a tohorunja statnje spěchowaneho (!) dwurěčneho šulskeho kubłanja serbšćinu wožiwjeć. Zdobom so w argumentaciji wuzběhuje, zo njedosaha w našej rěčnej situaciji zaměr, jednotliwcej skićić móžnosć, serbšćinu nawuknyć. Rewitalizacija dźě je so hakle stała, hdyž móža ludźo rěč w zjawnej komunikaciji nałožować a nic doma za sebje w ćichej komorce. A z tuteje přičiny so Domowina wo to stara, zo by so dwurěčny koncept w Barće hač do štwórteho lětnika pokročował. Hewak so w tajkich kónčinach serbski zarodk přimnyć njemóže.

Tola tajke argumenty, kotrež wujasnjeja přidatny wuznam šulow za zachowanje serbšćiny, bywaju njesłyšane. Su bjez wuznama a wuskutka na politiski rozsud.

Hdy bychu Serbja swoje zasadne naležnosće sami rjadować móhli! Samozarjadnistwo w kubłanju a kulturje na přikład - nichtó zwonkastejacy dźě njemóže serbske połoženje a potrěbnosće lěpje pohódnoćić!

Bohužel pak sami prawje njewěmy, što k naležnosći měnimy. Ale čehodla wotměwa so diskusija wo tematice poprawom předewšěm w němskich medijach? Čehodla nichtó systematisce wo pro a kontra toho abo tamneho statusa njeinformuje, zo móhła zjawna diskusija nastać a čłowjek sej měnjenje k problematice stworić? Chiba je tež hišće třećeho puća?

Móžno wězo tež je, zo so mjez Serbami ničo njehiba, dokelž knježi strach, zo w nowym modelu móc a wliw přisadźiš, kiž nětko maš.

Wočiwidnje tuchwilu njeńdźe wo to, što němska strona k naležnosći měni a hač je stat zwólniwy, kompetency wotedać. Dźe wo prašenje: Chcedźa so Serbja na wobłuki dojednać, kotrež bychu w swójskej zamołwitosći rjadowali?

Dalše dźěle přinoška:

Hesła k temje

Samozarjadnistwo – što móhło to woznamjenjeć?

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!