wućišćeć | pósłać

Beno Bělk, Radwor – 30.06.2006

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

Dźěći wšelakeho pochada zhromadnje wuknu. To je realita w Berlinje, ale - z hinašimi akcentami - tež we Łužicy.

W Berlinje bu tutón tydźeń realna šula „Herbert Hoover“ z němskim narodnym mytom wuznamjenjena. To njewšědne wšak je přičina, za čo su ju wuznamjenili. Mjenujce za to, zo so w tutej šuli jenož hišće němsce rěči. Beno Bělk je sej wo tym swoje mysle činił.

Poprawom je to, štož so w Berlinje-Weddingu čini, alarmowace! Za jenož 10 % šulerjow tuteje šule je němčina maćerna rěč. 10% !! Tamne 90 % šulerjow maja jako maćernu rěč turkowšćinu, arabšćinu, italšćinu abo rušćinu – wšo hromadźe rěča w tutej šuli 15 cuzych rěčow. A tuta Berlinska šula njeje bóhzwarnuj ničo wosebite: w Essenje, Dortmundźe, Frankfurće a druhdźe je situacija podobna. Tuž je šula loni rozsudźiła: ‘Dołhož sće wy na našej šuli, lube dźěći, rěčiće wy jenož hišće němsce. Kak da chceće hewak němsce nawuknyć.’ A wšitcy placaja: starši, wučerjo, politika, žurnalisća – wšitcy.

Okay, čehodla nic. Tež ja njebych chcył žadyn wučer być za dźěći, kotrež mje scyła njerozumja. Tak widźane je rozsud Berlinskeje šule dospołnje prawy. Němska rěč je w swojim kraju wohrožena; tuž Němcy něšto přećiwo tomu činja.

Dźensa w nocy sym ja samo wo tutej Berlinskej wěcy sonił. Doniž njejsu mi sony wućeknyli: A naraz smědźeše so w serbskich šulach jenož hišće serbsce rěčeć. Štož je w Berlinje prawje a mudre, njemóže pola nas wopak a hłupe być, mi moje sony prajichu. A hižo widźach dźěći rano ducy do Ralbic, Radworja, Worklec abo na serbski gymnazij, a wšitcy rěčachu jenož hišće serbsce. Za němske sady by jim wučer symbolisce na porsty placnył. Kaž w Berlinje. A wšo bě super w mojich sonach – runje tak kaž po wójnje na serbskej wyšej šuli, jako tam tež wšitcy serbsce rěčeć dyrbjachu.

Ale naraz klinkaše budźak, potom woni tu zaso běchu: naše serbske wobmyslenja: Štoha budźeja Němcy rjec, hdyž so na serbskich šulach jenož hišće serbsce rěčeć smě? Je da to scyła derje za dźěći? Nawuknje da šće wone potom prawje němsce? A njej da to diskriminacija němskich sobušulerjow, hdyž woni prěni čas wšo njezrozumja? Dyrbimy tola tolerantni napřećo Němcam być. A hdyž so na serbskich šulach jenož hišće serbsce rěči, potom nam němscy šulerjo wotskoča a my móžemy naše šule hnydom začinić…

W Berlinje mějachu hišće wjele wjac wobmyslenjow. Ale šula je so přesadźiła a nětko wšitcy praja: “Haj to wy prawje činiće! To tola njeńdźe, zo dźěći na němskej šuli němsce njerěča.” Ale we Łužicy žno ja nětko słyšu wótry protest: “Berlin je tola něšto cyle hinaše, w Serbach tajke něšto njeńdźe ... blablabla” – nó prošu wodajće, što da móžu ja za swoje błudne sony … Tuž čińmy dale kaž dotal: z Witaj-projektom, 2plus, a z wuuuuulkej strachoćiwej tolerancu a hišće wjele wjetšej nadźiju, zo “naše serbstwo tola hišće z procha stawa”. A snano to wšo woprawdźe dosaha …

Komentar wozjewi so prěnjotnje pjatk 30. smažnika w Serbskim rozhłosu.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!