k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

wutora, 23.10.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Werner Měškank, Chóśebuz – 18.10.2006

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

Eksotiska wěcejbarwna kwětka mjenujo se „rajownicka“ (nimski: Paradiesvogelblume). Wěcej znata jo wóna snaź z mjenim słowjańskego póchada „Strelitzie“. Strelitzia (serbski grońmy „strělicija“) ma swóju staru domownju w pódpołdnjowej Africe. Wóttam jo se rozšyriła a słuša źinsa k nejwoblubowanjejšym suweniram z kupow Kanarow a Madeira. Tutón tekst eksistuje tež hornjoserbsce! Tu kliknyć!

Pěś družynow strělicije su znate, kótarež njasu łatyńske mjenja Strelitzia reginae, Strelitzia alba, Strelitzia caudata, Strelitzia juncea a Strelitzia nicolai. Ta nejwěcej znata Strelitzia reginae narosćo do dwěju metarjowu wusoko. Strelitzia nicolai, kótaraž kwiśo běło-módra, pak dojśpijo samo 8 do 10 metrow a mjenujo se togodla teke bomowa strělicija.

Strělicija jo botaniska pśiswójźbna banany. Smy pśiwucone, až pśekasańce (insekty) kwětki wopłoźiju. Strěliciju pak nic. Wóna trjeba a pśiwabijo k wopłoźenju małke ptaški. Strělicija jo se perfektnje na to nastajiła: Gaž mjodowe ptaški (nimski: Honigvögel) pśilěśe a za słodkeju askrawe śamnožołte kosmicki. Nałpy a ptaški je raźi žeru a póstaraju se pśmězgu rostliny póžedaju, sedaju se wóni na módre kronowe łopjenka kwiśonki. Z gruźu to ptašacko kwiśonkowe łopjeńka rozdźělijo. Prošk kwětki wóstanjo pótom na nožkach a pjerkach ptaška wisecy. Gaž wón se pótom na pśiducu kwětku sednjo, pśenjaso pśi tom prošk a ju tak wopłoźijo. Pótom narosćone semješka strělicije maju jez to teke ned wó „wusew“ semješkow w cełej wokolnosći.

Wóna njaso słowjańske mě

Strělicija njejo jano biologiski a optiski njewšedna kwětka. Wóna njaso rozmjej serbske mě. Dokradnje gronjone póchada mě z dawno wumrěteje pódwjacorno-słowjańskeje rěcy Łutykow a Obodritow. To su byli słowjańske susedy na pódpółnocy Serbow w źinsajšnej Mecklenburgsko-Pśedpómórskej. W słowje „Strelitzia“ štycy wóznam „stśělaś“ (schießen) resp. „stśělc“ (Schütze). We wšych drugich słowjańskich rěcach a narěcach namakajoš pódobne słowa, pśeto to jo wjelgin stare słowo. W pódzajtšnem źělu Nimskeje namakajomy do źinsajšnego radnu licbu městnych mjenjow (Ortsnamen) ze samsnym kórjenim, na pśikład Stralsund, Strelow, Strellin, Stralau, Neustrelitz a dalšne. Kak pak jo afriska kwětka dostała słowjańske mě?

W měsće Aberdeenje roźony šotiski botanikaŕ a zagrodnik Francis Masson (1741 – 1805) jo kwětku strěliciju w pódpółudnjowej Africe namakał a do Europy pósłał. Jenźelski botanikaŕ Sir Joseph Banks (1743 – 1820) běšo jomu nadawk dał, pśi Kapje dobreje naźeje w pódpołudnjownej Africe rostliny gromaźiś. Zgromadnje ze sławnym jenźelskim namórnikom a slěźarjom Jamesom Cookom (1728 – 1779) jo Masson z łoźu „Resolution“ do pódpołudnjoweje Afriki jěł, źož jo w lěśe 1772 pśistał. Až do lěta 1775 jo wón tam slěźił a wěcej nježli 500 eksotiskich rostlinow do Jenźelskeje słał. Pózdźej jo Masson teke na Madeira, na Kanariskich kupach a hynźi był a slěźił. Snaź jo wón pśi tom teke kwětku strěliciju tamkor sobu wzeł, to pak njejo wěste. Wěste jo, až jo wón teke strěliciju namakał a tegdy Josephoju Banksoju do Londona pósłał.

Kak jo tomu dojšło? Masson a Banks ga stej byłej botanikarja z wjelikobritańskeje kupy a njejstej zewšym žeden zwisk do słowjaństwa měłej. Masson pak jo był prědny „góntwaŕ za rostlinami“ w Kew gardens, to su kralojske botaniske zagrody na krotkem wjacoru wót jenźelskeje stolicy Londona. Jenźelski kral a Hannoverski kurwjerch Georg III. William Frederick (1738 - 1820) jo wuznamnego botanikarja a slěźarja Josepha Banksa pśistajił, aby wón kralojske zagrody dalej wutwarił. Manźelska jenźelskego krala Jura III. pak jo była Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (1744 – 1818). Lej: Joseph Banks jo Francisa Massona do pódpołudnjoweje Afriki pósłał. Masson jo tam pyšnu eksotisku kwětku namakał a Banksoju do Londona pósłał. Banks pak jo był wót rostliny, kótaraž ma kwiśonku hejnak głowu žorawy, tak wobmanjony, až jo měnił: Taka kralojska kwětka musy dostaś kralojske mě. Ku cesći jenźelskeje kralowki Sophie Charlotte jo rostlinje dał botaniske mě „Strelitzia reginae“ – kralowka strělicija!

Až do źinsajšnego stoj we wjelikem kralojskem parku w Kewju „Queen Charlotte´s Cottage“ – budka kralowki Charlotty – mjenjony rědny domcyk. Kral Juro III. jo jen swójej Charlośe k swajźbje darił. Dnja 8. septembra 1761 stej se ženiłej, a 29. septembra bu Charlotta na jenźelsku kralowku kronowana. Kralojska familija pak jo domcyk jano ako pśebywański dom k piknikowanju wužywała, nic k bydlenju. Zagrody krala su se w lěśe 1840 na narodnu botanisku zagrodu pśewěnowali. W lěśe 2003 jo organizacija UNESCO Royal Botanic Gardens w Kewju do lisćiny swětowego kulturnego derbstwa zapisała. Wušej milion wobydlarjow kužde lěto do zagrodow woglěda.

Englendarka – Nimka – Słowjanka?

Co ga ma kralowka Jenźelskeje ze Słowjanami cyniś? W leksikonach cytamy na pśikład tak: „Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (* 19. maja 1744 w Mirowje; † 17. nowember 1818) jo była nimska princesna, kótaraž bu pśez žeńtwu z kralom Georgom III. ako kralowka Charlotte kralowka Wjelikobritańskeje a Iriskeje a kurwjerchowka (pózdźej kralowka) Hannovera.“ Wóna jo póroźiła 15 źiśi, jeje nejstaršy syn, Georg IV. (1762 – 1830), bu pśiducy kral w Jenźelskej. Jenźelcanarka – Nimka – Słowjańka, kak se to něto ma?

Pšawje jo, až Sophie Charlotte jo pśišła z Nimskeje a až jo była zemjanka – ale ze słowjańskimi kórjenjami! Zemjaństwo licy se pó muskej liniji slědk. Sophie Charlotte póchada w direktnej liniji wót slawnego obodritskego wjercha Niklota († 1160). Ten běšo zmužny wjerch pódwjacornych Słowjanow a jo w 12. stolěśu wjele lět wuspěšnje pśeśiwo nimskim zadobywarjam wójował. Wón jo až do swójeje smjerśi w lěśe 1160 njewótwisne obodritske mócnarstwo pśeśiwo nimskemu kraloju Hendrichoju lawoju (Heinrich der Löwe, 1129 - 1195) zašćitował. Hyšći w lěśe 1920 jo nimski historikaŕ Otto Vitense w knigłach wó stawiznach Mecklenburgskeje Niklotowe statki gódnośił ze słowami: „Die Kraft des Wendentums zu erhalten, betrachtete er als seinen Beruf. ... Er ist und bleibt der Nationalheld des wendischen Volkes ...“ Teke syna Niklota, Pribislaw († 1178) a Wjertislaw († 1164), stej pśeśiwo Hendrichoju lawoju, mócnemu nimskemu kraloju Sakskeje a Bayerskeje, wó lichotnosć a njewótwisnosć swójeje domownje wójowałej. Nimski kral Hendrich law w lěśe 1164 jo pśikazał, popajźonego słowjańskego wjercha Wjertislawa wobjesyś. Ako pomsćenje jo jogo dał zamordowaś, dokulaž Pribislaw se njejo jomu pódał. W lěśe 1166 – cłowjek njekśěł wěriś – jo syn Pribislawa, Heinrich Burwin I. († 1227) se zmanźelił ze źowku mordarja wujka a starego nana, Matildu († do 1219) a dłujka surowa wójna jo była zakóńcona. Zemjańska swójźba pó Pribislawje jo pótom až do lěta 1918 w Mecklenburgskej kněžyła.

Toś póchada mecklenburgska princesna, kralowka Engelskeje a Iriskeje Sophie Charlotte z jadnogo z nejstaršych zemjańskich domow Nimskeje. Wóna reprezentěrujo XIX. generaciju III. dynastije cełkownego mecklenburgskego zemjaństwa pó obodritskem wjerchu Niklośe.

Pśisłušniki togo zemjaństwa wuznaju se až do źinsajšnego k swójim słowjańskim kórjenjam. Teke Sophie Charlotte jo to wěźeła. Tak móžomy to wucytaś z jeje měnjenja wó tak pómjenjonych „Prilojskich idolach“ (Prillwitzer Idole). Wóna jo měła swójo spódobanje na tom „słowjańskem pantheonje“ tych pózdatnych pśibogow. Wóna jo teke měniła, až to su znanki tatańskeje wěry jeje słowjańskich prědownikow a jo se naźejała, až wunjasu sławu a pśipóznaśe za jeje mecklenburgsku domownju. Publikacija „Die gottesdienstlichen Alterthümer der Obodriten aus dem Tempel zu Rethra am Tollenzer=See“, kótaruž jo dwórski prjatkaŕ Strělicańskich wójwodow, superintendent a konsistorialny raźc Andreas Gottlieb Masch z Nowego Branibora w lěśe 1771 wudał, bu samo jenźelskej kralowce Charlośe wěnowana. Až su te bronzowe figurki byli sfalšowane, wšak njejo wóna nikula zgóniła.

Strělicańske zemjaństwo, póchadajuce wót słowjańskich wjerchow, jo nastało 1701 pśez źělenje Mecklenburgskeje do krajowu Mecklenburg-Schwerin (Zwěrin) a Mecklenburg-Strelitz (Strělic). Prědny kněžaŕ nowego Strělicańskego kraja jo był pótomnik Niklota, wójwoda Adolph Friedrich II., z titulom „Erster Regierender Herzog zu Mecklenburg-Strelitz, Fürst zu Wenden, Schwerin und Ratzeburg, Graf zu Schwerin, der Lande Rostock und Stargard Herr, etc.“. Princesna Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz jo była jogo enkelźowka wót syna Adolpha Friedricha II. z jogo tśeśego manźelstwa.

Strělicańske a Zwěrińske wójwody a wjelikowójwody su w Mecklenburgskej kněžyli až do lěta 1918. Zwěrińske obodritske zemjaństwo jo ze smjerśu slědnego muskego zastupnika, wójwody Christiana Ludwiga (1912 – 1996) wumrěło. Strělicańske zemjaństwo pak ma hyšći muskich pótomnikow: W pódpołudnjowej Nimskej bydlecy wójwoda Georg Borwin zu Mecklenburg-Strelitz wóswěśijo lětosa w juniju swój 50. narodny źeń. Pśed někótarymi lětami jo źiśecy casopis „Płomje“ južo raz wó njom pisał. Jogo starjejšej stej jomu dałej mě Borwin pó mjenju enkelsyna sławnego wjercha Niklota ze Schwerina. Pśez to njewšedne słowjańske mě som na njogo starcył, som jogo póznał a teke pokiw na mě eksotiskeje kwětki strělicije dostał, kótarejež mě jogo familija teke dalej nosy.

Ku cesći mecklenburgskeje princesny a jenźelskeje kralowki Sophie Charlotte słowjańskego póchada wšak njejo jano pyšna kwětka strělicija pómjenjona. W USA a w Kanaźe njasu samo někótare wót mecklenburgskich wudrogowarjow załožone města a gmejny jeje mě Charlotte.

Kak dejš strěliciju kublaś

Wence w naturje kwiso strělicija někótare tyźenje dłujko. Sy-li ju ako kwětku wótrězanu za struskack do waze kupił, musyš jej pitśku pomogaś, aby dłujko kwitła: Ten dłujki zeleny šnapac jo kaž póstolka, w kótarejž kwiśonki spiju. Ten šnapac dejš rozglědniwje pó swójej cełej dłujkosći wócyniś a tak spijucym pisanym kwiśonkam słyńcko pokazaś. Gaž to njecyniś, wóni zginu a zgniju w nutśikach. Jolic wšo derje cyniš, móžoš se dwa, abo samo tśi tyźenje dłujko radowaś nad eksotiskeju rostlinu.

Dlějše wjasele, ale teke něco procowanjow maš, cos-li strěliciju ako cełu rostlinu kwiśecu w rostlinowem gjarncu kubłaś. Na Kanariskich kupach móžoš tunje strělicijowe semješka dostaś abo teke južo małke rostliny. Ale w někótarych zagrodnikarstwach ju teke wu nas dostanjoš. Gaž coš ned wětšu kwiśecu rostlinu w gjarncu měś, pak njejo kradu tunja.

Strělicija jo ako rostlina z tropiskich regionow robustna a njebóji se górucego wjedra abo parjecego słyńca. Jano młode rostliny njekśě ned pśedłujko direktne słyńco měś. W lěśu žycy sebje śopłe, swětłe a powětšojte (luftig) město a pśecej dosć wódy. Pśi tom jo regula: njemusyš kuždy źěń woblewaś, ale weto pśecej pórědnje wjele wódy dawaś. Strělija z wjele łopjenami wjele wódy wuparijo (verdunsten).

W zymjem co strělicija pitśku chłodnjej staś. Wóna dej se pśed mrozom šćitaś a w tom casu nanejwěcej (höchstens) raz wob mjasec gnojiś a jano mało woblewaś. Wóna móžo pak teke dalej w śopłem staś. Ale pótom žycy se teke dalej dosć swětła a wódy. Śamnosć, zymu a stojecu wódu w rostlinowem gjarncu wóna zazło bjerjo.

Strěliciju ze semješkow kubłaś, jo móžno a popšawem njekomplikowane, ale weto wěc wjelikeje sćerpnosći. Kupjone semješka musyš jaden źeń w śopłej wóźe namacaś (einweichen). Pótom pśidu do zemje. Oranžowe kosmicki deje se wótpóraś, aby w zemi njezgnili (faulen). Rostlinska zemja wobstoj z pěska a zaměšanym smogorjom (Torf). Semješka deje se jano něźi pół centimetarja ze zemju pókšyś, njedeje we wóźe lažaś, ale žyce sebje weto śopłu mokšotu wokoło sebje. Nejlěpjej stajijomy rostlinowy gjarnc do šklicki z wódu a pótom na śopłe městno. A pótom, kaž južo gronjone, wupomina se kubłanje ze semješkow wjele sćerpnosći … Skóro drje móžomy se wjaseliś na prědne łopjeńka. Gaž jo wó něco narosła, trjeba – se wě – pśecej wětšy gjarnc. Ale až do prědneje kwiśonki mógu zajś styri do šesć lět!

Togodla źo z młodymi rostlinami, kenž se wót kórjenjow stareje rostliny wótšćěpiju lažčej. Pótom trajo snaź jano jadno abo dwě lěśe až do prědneje njewšednje pyšneje kwiśonki strělicije. W kuždem paźe jo to radostne dožywjenje, gaž eksotiska kwětka prědny raz kwiśo.

Źěł togo teksta jo był wózjawjony južo w serbskem źiśecem casopisu Płomje.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!