k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

srjeda, 15.08.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Werner Měškank, Chóśebuz – 18.10.2006

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

Eksotiska wjacebarbna kwětka mjenuje so „rajownička“ (němsce: Paradiesvogelblume). Wjace znata je wona snadź z mjenom słowjanskeho pochada „Strelitzie“. Strelitzia (serbski prajmy „strělicija“) ma swoju staru domiznu w južnej Africe. Wottam je so rozšěriła a słuša dźensa k najwoblubowanišim suweniram z kupow Kanarow a Madeira. Tekst eksistěrujo teke dolnoserbski. How kliknuś!

Pjeć družinow strělicije su znate, kotrež njesu łaćonske mjena Strelitzia reginae, Strelitzia alba, Strelitzia caudata, Strelitzia juncea a Strelitzia nicolai. Ta najwjace znata Strelitzia reginae narosće hač do dwěju metrow wysoko. Strelitzia nicolai, kotraž kćěje běło-módra, pak dócpěje samo 8 do 10 metrow a mjenuje so tohodla težke štomowa strělicija.

Strělicija je botaniska přiwuzna banany. Smy zwučeni, zo překasancy (insekty) kwětki wopłodźuja. Strěliciju pak nic. Wona trjeba a přiwabi k wopłodźenju małke ptački. Strělicija je so perfektnje na to nastajiła: Hdyž mjedowe ptački (němsce: Honigvögel) přilětuja a za słódkej brěčku rostliny požadaja, sydaja so woni na módre kronowe łopješka kćenjow. Z hrudźu to ptačatko kćenjowe łopješka rozdźěli. Próšk kwětki wostanje potom na nóžkach a pjerkach ptačka wisajo. Hdyž wón so potom na přichodnu kwětku sydnje, přenjese při tym próšk a ju tak wopłodźi. Po wopłodźenju narosćene symješka strělicije maja jaskrawe ćěmnožołte kosmički. Wopicy a ptački je rady žeru a postaraja so přez to tež hnydom wo „wusyw“ symješkow po cyłej wokolinje.

Wona njese słowjańske mjeno

Strělicija njeje jenož biologiski a optiski njewšědna kwětka. Wona njese mjenujcy serbske mjeno. Dokładnje prajene pochada mjeno z dawno wumrěteje zapadno-słowjanskeje rěcy Łutykow a Obodritow. To su byli słowjańscy susodźa na sewjeru Serbow w dźensnišej Mecklenburgsko-Předpomorskej. W słowje „Strelitzia“ tči woznam „třěleć“ (schießen) resp. „třělc“ (Schütze). We wšěch druhich słowjanskich rěčach a narěčach namakaš podobne słowa, wšak je to jara stare słowo. We wuchodnym dźělu Němskeje namakamy do dźensnišeho šwarnu licbu městnych mjenow (Ortsnamen) ze samsnym korjenjom, na přikład Stralsund, Strelow, Strellin, Stralau, Neustrelitz a dalše. Kak pak je afriska kwětka dóstała słowjanske mjeno?

W měsće Aberdeenje rodźeny šotiski botanikar a zahrodnik Francis Masson (1741 – 1805) je kwětku strěliciju w južnej Africe namakał a do Europy pósłał. Jendźelski botanikar Sir Joseph Banks (1743 – 1820) běše jemu nadawk dał, při Kapje dobreje nadźije w južnej Africe rostliny hromadźić. Zhromadnje ze sławnym jendźelskim namórnikom a slědźarjom Jamesom Cookom (1728 – 1779) je Masson z łodźu „Resolution“ do južneje Afriki jěł, hdźež je w lěće 1772 přistał. Hač do lěta 1775 je wón tam slědźił a wjace hač 500 eksotiskich rostlinow do Jendźelskeje słał. Pozdźišo je Masson tež na Madeira, na Kanariskich kupach a druhdźe był a slědźił. Snadź je wón při tym tež kwětku strěliciju tam sobu wzał, to pak njeje wěste. Wěste je, zo je wón mjez druhim strěliciju namakał a tehdy Josephej Banksej do Londona pósłał.

Kak je tomu dóšło? Masson a Banks běštaj botanikarjej z wjelikobritaniskeje kupy a njejstaj scyła zwisk do słowjanstwa měłoj. Masson pak je był prěni „hońtwar rostlinow“ w Kew gardens, to su kralowske botaniske zahrody na krótkim wječoru wot jendźelskeje stolicy Londona. Jendźelski kral a Hannoverski kurwjerch Georg III. William Frederick (1738 - 1820) je wuznamneho botanikarja a slědźarja Josepha Banksa přistajił, zo by wón kralowske zahrody dale wutwarił. Mandźelska jendźelskeho krala Jurja III. (Georga) pak je była Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (1744 – 1818). Hlej: Joseph Banks je Francisa Massona do južneje Afriki pósłał. Masson je tam pyšnu eksotisku kwětku namakał a Banksej do Londona pósłał. Banks pak je był wot rostliny, kotraž ma kćenjo kaž hłowa žorawy, tak wobkuzłany, zo je měnił: Tajka kralowska kwětka dyrbi dóstać kralowske mjeno. K česći jendźelskeje kralowny Sophie Charlotte je rostlinje dał botaniske mjeno „Strelitzia reginae“ – kralowna strělicija!

Hač do dźensnišeho steji we wulkim kralowym parku w Kewju „Queen Charlotte´s Cottage“ – chěžka kralowny Charlotty – mjenowany rjany domčk. Kral Jurij III. je jón swojej Charloće ke kwasej darił. Dnja 8. septembra 1761 staj so ženiłoj, a 29. septembra bu Charlotta na jendźelsku kralownu krónowana. Kralowa swójba pak je domčk jenož jako přebywanski dom k piknikowanju wužiwała, nic k bydlenju. Zahrody krala su so w lěće 1840 na narodnu botanisku zahrodu přewěnowali. W lěće 2003 je organizacija UNESCO Royal Botanic Gardens w Kewju do lisćiny swětoweho kulturneho herbstwa zapisała. Wyše milion wobydlerjow kóžde lěto zahrody wopyta.

Jendźelčanka – Němka – Słowjanka?

Što pak ma kralowna Jendźelskeje ze Słowjanami činić? W leksikonach čitamy na přikład tak: „Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz (* 19. meje 1744 w Mirowje; † 17. nowember 1818) je była němska princesna, kotraž bu přez žeńtwu z kralom Georgom III. jako kralowna Charlotte kralowna Wulkobritaniskeje a Iriskeje a kurwjerchowka (pozdźišo kralowna) Hannovera.“ Wona je porodźiła 15 dźěći, jeje najstarši syn, Georg IV. (1762 – 1830), bu přichodny kral w Jendźelskej. Jendźelčanka – Němka – Słowjanka, kak so to nětkole ma?

Prawje je, zo je Sophie Charlotte přišła z Němskeje a zo je była zemjanka – ale ze słowjanskimi korjenjemi! Zemjanstwo liči so po muskej liniji wróćo. Sophie Charlotte pochadźa w direktnej liniji wot slawneho obodritskeho wjercha Niklota († 1160). Tón běše zmužity wjerch zapadnych Słowjanow a je w 12. lětstotku wjele lět wuspěšnje přećiwo němskim zadobywarjam wojował. Wón je hač do swojeje smjerće w lěće 1160 njewotwisne obodritske mócnarstwo přećiwo němskemu kralej Hendrichej lawej (Heinrich der Löwe, 1129 - 1195) zakitował. Hišće w lěće 1920 je němski historikar Otto Vitense w knihach wo stawiznach Mecklenburgskeje Niklotowe skutki hódnoćił a sławił ze słowami: „Die Kraft des Wendentums zu erhalten, betrachtete er als seinen Beruf. ... Er ist und bleibt der Nationalheld des wendischen Volkes ...“ Tež synaj Niklota, Pribislaw († 1178) a Wjertislaw († 1164), staj přećiwo Hendrichej lawej, mócnemu němskemu kralej Sakskeje a Bayerskeje, wo swobodu a njewotwisnosć swojeje domizny wojowałoj. Němski kral Hendrich law je w lěće 1164 přikazał, zajateho słowjanskeho wjercha Wjertislawa na šibjency wotprawić. Jako wjećbu je jeho dał zamordować, dokelž Pribislaw njeje so jemu podał. W lěće 1166 – čłowjek nochcył wěrić – je syn Pribislawa, Heinrich Burwin I. († 1227) so zmandźelił z dźowku mordarja wuja a dźěda, Matildu († do 1219) a dołha surowa wójna je była zakónčena. Zemjanska swójba po Pribislawje je potom hač do lěta 1918 w Mecklenburgskej knježiła.

Tuž pochada mecklenburgska princesna, kralowna Jendźelskeje a Iriskeje Sophie Charlotte z jednoho z najstaršich zemjanskich domow Němskeje. Wona reprezentuje XIX. generaciju III. dynastije cyłkowneho mecklenburgskeho zemjanstwa po obodritskim wjerchu Nikloće.

Přisłušnicy teho zemjanstwa wuznaja so hač do dźensnišeho k swojim słowjanskim korjenjam. Tež Sophie Charlotte je to wědźała. Móžemy to wučitać z jeje měnjenja wo tak pomjenowanych „Prilowskich idolach“ (Prillwitzer Idole). Wona je měła swoje spodobanje na tutym „słowjanskim pantheonje“ tych pozdatnych přibohow. Wona je tež mysliła, zo su to swědkojo pohanskeje wěry jeje słowjanskich prjedownikow a je so nadźijała, zo wunjesu sławu a připóznaće za jeje mecklenburgsku domiznu. Publikacija „Die gottesdienstlichen Alterthümer der Obodriten aus dem Tempel zu Rethra am Tollenzer=See“, kotruž je dwórski prědar Strěličanskich wójwodow, superintendent a konsistorialny raźc z Nowego Branibora, Andreas Gottlieb Masch (1724 – 1807), w lěće 1771 wudał, bu samo jendźelskej kralowce Charlośe wěnowana. Zo běchu tute bronzowe figurki sfalšowane, wšak njeje wona ženje zhoniła.

Strěličanske zemjanstwo, pochadajuce wot słowjanskich wjerchow, je nastało 1701 přez dźělenje Mecklenburgskeje do krajow Mecklenburg-Schwerin (Zwěrin) a Mecklenburg-Strelitz (Strělic). Prěni knježičel noweho Strěličanskeho kraja je był potomnik Niklota, wójwoda Adolph Friedrich II., z titulom „Erster Regierender Herzog zu Mecklenburg-Strelitz, Fürst zu Wenden, Schwerin und Ratzeburg, Graf zu Schwerin, der Lande Rostock und Stargard Herr, etc.“. Princesna Sophie Charlotte zu Mecklenburg-Strelitz je była jeho wnučka wot syna Adolpha Friedricha II. z jeho třećeho mandźelstwa.

Strěličanscy a Zwěrinscy wójwodźa a wulkowójwodźa su w Mecklenburgskej kněžili hač do lěta 1918. Zwěrinske obodritske zemjanstwo je ze smjerću poslědnjeho muskeho zastupjerja, wójwody Christiana Ludwiga (1912 – 1996) wumrěło. Strěličanske zemjanstwo pak ma hišće muskich naslědnikow: W južnej Němskej bydlacy wójwoda Georg Borwin zu Mecklenburg-Strelitz woswjeći lětsa w juniju swoje 50. narodniny. Před někotrymi lětami je dźěćacy časopis „Płomjo“ hižo jónu wo njom pisał. Jeho staršej staj jemu dałoj mjeno Borwin po mjenju wnučka sławneho wjercha Niklota ze Zwěrina. Přez te njewšědne słowjanske mjeno sym na njeho storčił, sym jeho zeznał a tež pokiw na mjeno eksotiskeje kwětki strělicije dóstał, kotrejež mjeno jeho swójba tež dale njese.

K česći mecklenburgskeje princesny a jendźelskeje kralowny Sophie Charlotte słowjanskeho pochada wšak njeje jenož pyšna kwětka strělicija pomjenowana. W USA a w Kanadźe njesu samo někotre wot mecklenburgskich wupućowarjow załožene města a gmejny jeje mjeno Charlotte.

Kak móžěš strěliciju plahować

Wonka w přirodźe kćěje strělicija někotre tydźenje dołho. Sy-li ju jako kwětku wotrězanu za kwěćel do wazy kupił, dyrbiš jej tróchu pomhać, zo by dołho kćěła: Tón dołhi zeleny pysk je kaž łožo, w kótrejž kćenja w ćmě spinkaja. Tón „pysk“ dyrbiš skedźbliwje po cyłej dołhosći wočinić a tak spicym pisanym kćenjam puć do słónčka pokazać. Hdyž to nječiniś, woni zhinu a zhnija nutřka w swojej ćmowej kolebce. Jelizo wšo derje činiš, móžeš so dwaj, abo samo tři tydźenje dołho radować nad eksotiskej rostlinu.

Dlěše wjeselo, ale tež něšto prócowanjow maš, chceš-li strěliciju jako cyłu rostlinu kćějacu w rostlinowym horncu kubłać. Na Kanariskich kupach móžeš tunje strělicijowe symješka dóstać abo tež hnydom małe rostliny. Ale w někotrych zahrodnikarstwach ju tež pola nas dóstanješ. Hdyž chceš hnydom wjetšu kćějacu rostlinu w horncu měć, pak njeje tajkale cyle tak tunja.

Strělicija je jako rostlina z tropiskich regionow robustna a njeboji so horceho wjedra abo parjaceho słónca. Jenož młode rostliny nochcedźa hnydom pśedołho direktne słónco měć. W lěću přeje sej ćopłe, swětłe a powětrojte (luftig) město a přeco dosć wody. Při tym je regula: njedyrbiš kóždy dźěń přiliwać, ale hdyž, pótom pórjadnje dosć wjele wody dawać. Strělija z wjele łopjenami wjele wody wupari (verdunsten).

W zymje chce strělicija tróšku chłódnišo stać. Wona pak dyrbi so před mrozom škitać a w tym času najwyše raz w měsacu hnojić a jenož mało přiliwać. Wona móže pak tež dale w ćopłym stać. Ale potom přeje sej tež dale dosć swětła a wody. Ćěmnotu, zymu a stejacu wodu w rostlinowym horncu wona zazło bjerje.

Strěliciju ze symješkow plahować, je móžno a poprawom njekomplikowane, ale při wšěm wěc wulkeje sćerpnosće. Kupjene symješka maš jedyn dźeń w ćopłej wodźe namokać. Potom přińdu do zemje. Oranžowe kosmički dyrbja so wótcybać, zo bychu w zemi njezhniłe. Rostlinska zemja wobstej z pěska a zaměšanym smohorjom (pochom, Torf). Symješka dyrbja so jenož něhdźe poł centimetra ze zemju pokryć, njesmědźa cyle we wodźe ležeć, ale přeja sej tola ćopłu mokrotu wokoło sebje. Najlěpje stajimy rostlinowy hornc do šklički z wodu a potom na ćopłe městno. A pótom, kaž hižo naspomnjene, wužada sej kubłanje ze symješkow wjele sćerpnosće … Skoro drje móžemy so wjeselić na prěnje łopješka. Hdyž je rostlinka kusk narosła, trjeba – so wě – přeco wjetši hornc. Ale hač do prěnjeho kćenja móže zańć štyri do šěsć lět!

Tohodla dźe z młodymi rostlinami, kiž so wot korjenjow stareje rostliny wotšćěpja lóšo. Potom traje snadź jenož jedne abo dwě lěće hač do prěnjeho njewšědnje pyšneho kćenja strělicije. W kóždym padźe je to radostne dožiwjenje, hdyž sej naplahuješ prěnju tajku eksotisku kwětku.

Tekst je so hižo we Płomjenju čo. 9/10, 2006 woćišćał. Dźakujemy so za móžnosć přewzaća.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!