k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

srjeda, 15.08.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Stanislav Tomčík, Čěska republika – 19.01.2007

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

W toś tom kritiskem artiklu comy pśinosowaś k diskusiji wó nowem wudaśu swětego pisma w górnoserbšćinje. Nejpjerwjej se buźomy zaběraś z wužywanim Bóžego mjenja w górnoserbskem pśestajenju, pótom slědujo jaden konkretny pśestajarski problem, a w tśeśem wótźělenju se pśiwobrośijomy pśispomnjenjam. Naše wobglědowanja se zepěraju pšedewšym na prědne knigły Starego testamenta.

Bóže mě

Na prědne póglědnjenje nadpadnjo wužywanje Bóžego mjenja. Toś to mě jo było pjerwjej tak swěte, až njejo było dowólone, jo głosnje wugranjaś. To jo był priwileg nejwušych mjeršnikow jeruzalemskego Templa, a te su tejerownosći mógali jo wugroniś jano pśi nejwětšych swěźenjach.

Zakaz wugranjanja jo zapisany w Bibliji samej, w źaseś kaznjach. W serbskej Bibliji groni wón „Njewonječesćuj mjeno JHWH…“ (Eks 20,7). (Cogodla how njecitěrujom dokradnje a pišom JHWH, zgónijomy pózdźej.) W originalu pak stoj něco drugego. Ta samska sekwenca togo werša w hebrejšćinje jo לא תשא את שם יהוה. Werb, kótaryž jo w zakazu wužywany, jo נשא (we formje תשא) a groni pózwignuś, njasć abo groniś, wugroniś. Pśi tom jo werb we formje futura, pótakem dejała sada górnoserbski groniś „Njewuprajiš mjeno JHWH…“. Za wugronjenje Bóžego mjenja su grozyli tšašne štrofy – nejžlěpšy pśikład móžo byś scena kamjenjowanja z filma Žywjenje Briana, lěcrownož njejźo rowno wó dokument z wusokeju wupowěźeńskeju gódnotu.

Bóže mě groni w hebrejšćinje יהוה, což su styri pismiki – JHWH, kaž smy južo wiźeli. Źo jano wó konsonanty, dokulaž w hebrejšćinje, rowno tak ako w drugich semitiskich rěcach, njejo z wašnju pisaś teke wokale, lěcrownož se – se wě – wugranjaju. Nejstarše teksty su se pisali samo bźez wótstawkow. Tak by na pś. sada „Maś kuri ako pochornja.“ wuglědała tak: MŚKRKPCHRNJ.

Toś ten fakt jo wjadł k tomu, až su se pózdźej wunamakali małke znamješka, kótarež pak njamaju status pismikow a pisaju se pak nad pak pód pismikami, aby lazowarje njebyli mólone a wěźeli, co deje cytaś. Bóže mě pak njejo dostało take znamješka, ako by dejało, ale druge – wokale, kótarež su se zachopili pisaś pód a nad Bóžim mjenim, słušaju k ceło drugemu słowoju – k słowoju אדני, adonaj z wóznamom mój Kněz. Toś te znamješka su se zawjadli z wótglědanim, aby kuždy wěźeł, až njesmějo žednje głosnje cytaś Bóže mě, ale musy je wuměniś pśez słowo adonaj.

Rowno tak su to cynili pśestajarje něga a rowno tak to cynje pśestajarje serbskeje Biblije – ale jano na někotarych (mało) městnach, na pś. "…וימר יהוה אל משא" – „Tu praji Knjez Mójzesej…“ (Eks 4, 21), źož stoj JHWH, ale pśestajowarje to wuměniju pśez „Knjez“. To jo pak skerjej wuwześe. W absolutnej wětšynje stoj w serbšćinje Bóže mě a narownanja pśez „Knjez“ su wobgranicone jano na jadnotliwe pady - na pś. Po tutych podawkach porěča Knjez …(Gen 15,1) abo Mójzes praji [Aaronej] wšitke Knjezowe słowa … (Eks 4,28). Toś ta njekonsekwentnosć jo nanejmjenjej źiwna.

W nejnowšem casu se maju pśestajarje (nic jano w serbšćinje) cesćej a cesćej pó tej wašni, až Bóže mě wokalizuja a lazowarje dostanu do ruki tekst, źož mógu cytaś to, což jo něga było to nejswěśejše. Drugi problem jo, až jo toś ta wokalizacija zrekonstruěrowana. Gaž jo był rozmjej jeruzalemski Tempel zanicony, jo teke ta funkcija wušego wjeršnika kamsy šła, a tuž njejo nichten wušej wóstał, kótaryž by Bóže mě wugranjaś směł a wěźeł, kak dejał wugranjaś.

Mója śěžka kśica

Jadno konkretne městno (Gen 26) jo mě špjeńc we wócyma:

34 Jako bě Ezaw štyrceći lět, wóženi so wón z Juditu, dźowku Hetita Beerija, a z Bazematu, dźowku Hetita Elona. 35 Tej běštej ćežki křiž za Izaaka a Rebekku.

Na toś tom městnje se cujotej Izaak z Rebekku wobtužonej, až jo se Ezaw namakał swójej njewjesće mjazy cuzymi, až jo se wóženił z Hetitarkoma a nic z Hebrejarkoma. Jeju wobtužonosć jo w hebrejšćinje wopisana tak: ותהיין מרת רוח ליצחק ולרבקה .

W pósłownem pśestajenju to groni, až stej byłej źowći Izaakoju a Rebecce „górkosć ducha“. Se wě, až by take pśestajenje njeglucne było a snaź teke zadorało rozměśeju. Problem njejo, až su se pśestajarje rozsuźili namakaś frazu, kótaraž by se makała z takim wóznamom, problem jo hynakšy. Kśica jo cysto nowotestamentny motiw, a jogo wužywanje we Starym testamenśe na městnje, źož njama nic cyniś, jo wjelgin - mógali groniś - njeprofesionelne.

Gaby šło wó beletriju, njeby pśeśiwo tomu nic měł a samo musał pśiwdaś, až jo to wjelgickan dobra myslicka. We toś tom paźe pak źo wó nabožninski tekst, a my musymy mysliś na to, až ma kužde słowo swóju swójsku gódnotu a teologiske slědy.

Pśispomnjenje k pśispomnjenjam

Na to praji čłowjek: »To je skónčnje kósć z mojich kosći a mjaso z mojeho mjasa! Žónska ma wona rěkać, dokelž je z muža wzata.« (Gen 2, 23)

Jej se buźo groniś žeńska, dokulaž jo z muskego? Cogodla? Źo jo ta logika? Kak zwisujotej tej słowje? Dejm ja póglědnuś do hebrejšćiny? Ach zow – jej buźo se groniś אישה, iša - žeńska, dokulaž jo z איש, iš - muskego.

Pśispomnjenja maju słužyś k zbadnosći. Rozmějom, až njejo móžno, kuždu drobnostku komentěrowaś, kótaraž jo w teksće – knigły by pón byli pśeliš wjelike a wjelgin njepśeglědne. Ale někotare městna su bźez wujasnjenja nic jano śěžko k rozměśeju, ale samo ceło njerozmějuce.

Na drugem boce wujasnjeja, kenž nastupaju na pś. pragrěch (pśispomnjenje ku Gen 2, 17), słušaju skerjej do katechizma. Teke na pś. didaktiske pśispomnjenje na boku 48: Stawizna wo egyptowskim Józefje wuči nas, kak zamóže Bóh zło k dobremu zwjesć. jo pó mójom měnjenju pódermne, dokulaž to samske se pišo pitśku dalej, jano z drugimi słowami, ze słowami Jozefa samego: Nječińće pak sej starosće a njewumjetujće sej ničo tohodla, zo sće mje sem předali. Přetož Bóh je mje doprědka pósłał, zo by wam žiwjenje wuchował. (Gen 45, 5).

Mója slědna teza jo k pśispomnjenjeju na boku 28: Swjata winowatosć, hosća škitać, bě tehdy wažniša hač česć žónskeje, kótarež se póśěgujo k tšojenjeju wó Sodomje. Tencas stej k Lotoju pśišłej gósća, a gaž su to wobydlarje města zgónili, su k Lotoju šli a 5Wołachu za Lotom a prajichu jemu: »Hdźe staj mužej, kotrajž staj dźensa wječor k tebi přišłoj? Přiwjedź jeju k nam won, zo bychmy jeju spóznali!« 6Lot wuńdźe k nim před durje a zawěrajo durje zady so 7rjekny: »Moji bratřa, njeskućće tajke złóstnistwo! 8Tu mam dwě dźowce, kotrejž njejstej hišće žanoho muža spóznałoj. Tej přiwjedu k wam won, a čińće z nimaj, štožkuli so wam zechce. Tutymaj mužomaj pak njesměće ničo činić, přetož staj so podałoj pod chłódk mojeje třěchi.« (Gen 19)

Pśispomnjenje jo nejskerjej w rěchu, gósće su se zawěsće cesćili. Ale gaž su se awtory rozsuźili, toś te werše komentěrowaś, snaź su mógali lěpjej groniś, až cesć gósća jo była wažnjejša ako ta žeńskeje, dokulaž wó to howko źo. Muske, kótarež su k Lotowemu domoju pśišli, kśě póznaś jogo gósća. A werb póznaś se wužywa w Starem testamenśe za seksualny wobchad (tak teke na pś. Gen 4,17; 4,25). Togodla co jim Lot swójej źowce póstajiś, kótarejž njejstej hyšći muskego póznałej, aby z nima cynili, což se jim zekśějo, lubjej z nima ako z jogo gósćima.

Pódobne tšojenje, źož jo ten zaměr hyšći lěpjej wiźeś, jo w Knigłach sudnikow. Jědro tšojenja, kótarež se njeskóńcyjo tak glucnje ako pla Lota, jo Sud 19, 22-29. Gaž raźi cytaśo kšawne krimije, namakajśo se toś to městno we swójej Bibliji a snaź teke te druge, wó kótarychž jo how było grono.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!