k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

wutora, 16.01.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

prof. dr. sc. Dietrich Šołta, Budyšin – 20.04.2007

Zboka widźane

Ze „Złotym palcom“ w Hochozy

Kóžde nalěćo pokazuje Němsko-Serbske ludowe dźiwadło činohru w delnjoserbskej rěči. W poslednich lětach smy so na to zwučili, zo zarjaduja premjeru w Hochozy, poměrnje wulkej dwurěčnej wsy w Picnjanskim amće. Čehodla?

W Hochozy ze swojimi skoro 900 wobydlerjemi je so serbska rěčna a kulturna substanca hač do dźensnišeho chětro derje zdźeržała. „Wjes hońtwjerjow, hribarjow a spěwarjow“ je jenož 20 kilometrow wot Choćebuza a 100 kilometrow wot Berlina zdalena, ale jeje połoženje je jónkróćne: Praktisce ze wšěch stron wobdawaja ju huste chójnowe lěsy. Tuta napadna izolacija wot zbytneje Delnjeje Łužicy we wokrjesu Sprjewja-Nysa je k tomu přinošowała, zo maja tradicionelne žiwjenske wašnja tam hišće swoje krute městno. Při tym njeje moderny čas wjes wobešoł. Hdyž smy před dźiwadłowym wječorkom wjesny centrum pytali, zadźerža nas braniborska policija: Runje na tutym pjatku, 13. apryla, wotměwaše so we wokolinje kolesowarske wubědźowanje, a Hochoza bě cil. Zwonkownje čini wjes hladany zaćišć, to drje su tež kolesowarjo pytnyli. Přeco zaso storčiš we wsy na robustne drjewjane ławki a blida, kotrež k wotpočinkej přeprošuja. Podłu hłowneje krajneje dróhi (L 50) wjedźe plestrowany chódnik, kiž štyri wjesne dźěle zwjazuje: Wjas z wudworom, Hugoń, Gólu a Pěski. Někotre pokazowaki su němsko-serbske. Wšudźe widźiš małe rjemjeslniske zawody, na jednym kwadratnym kilometrje bydli 22 ludźi. Čestnohamtski wjesnjanosta, zastupjer swobodnych wolerjow, přijimuje zajimcow kóždu srjedu wječor w njenapadnym běrowje. Před nim namakamy busowe zastanišćo, hdźež wotjědźe šěsć do sydom razow wšědnje bus přez Picnjo do Choćebuza.

Na druhej stronje dróhi ležitej hosćenc a „Wejsańska ambulanca“, poslednja ma cyle serbski napis. Za to je wojerski pomnik za prěnju swětowu wójnu, hnydom pódla ewangelskeje čerwjenocyheloweje cyrkwje, jednorěčnje němski. „Den Beschützern der Heimat“ resp. „dem Vaterland“ steji w złotym pismje na kamjenju. Mjena padnjenych su k 90 procentam serbske. W gmejnskim kulturnym centrumje namaka so mały domizniski muzej, kotryž rěka „Kolesko“ („Kołwrót“) a rozprawja wo plahowanju a wobdźěłanju lena. Hdyž přidamy k serbskemu słowu „Hochoza“ němski artikl w dialekće, „dr Ochoza“, potom móžemy – ludowoetymologisce – rozumić „Drachhausen“. Wopon sydlišća je tuž „der Drachen“, delnjoserbsce plon, kotryž dźerži lipowe łopjeno w pacy. (Jenož jedne, nic tři kaž Domowina.) Najwjetši eksemplar woponoweho zwěrjeća steji srjedź wsy. Je so k Serbskemu swjedźenjej lěta 1998 po Małowjelkowskej metodźe z betona a železa natwarił. Nětko słuži jako škitar – wojacy njejsu wjace trěbni.

„K złośanemu plonoju“ rěka tež wulki Hochožanski hosćenc, kiž drje pochadźa ze sydomdźesatych lět. Dźiwadłownicy a přihladowarjo so tu stajnje derje a promptnje posłužuja. Lokal wobsedźi wjacore rumnosće a žurlu, kotraž so za zarjadowanja wužiwa. Srjedź apryla (pjatk, tón 13.!) so sta, zo swjećachu w prědnim dźělu žurle kulojte narodniny, hdyž mějachu Budyscy hrajerjo nowu komediju Jurja Kocha předstajeć. Tole zbudźi wězo wobmyslenja a dopominaše na zažne lěta serbskeho jewišća. Ale narodninska zhromadnosć měješe zrozumjenje a premjerny zawěšk so dypkownje wotewri.

„Hochoske luźe njamaju jano wjele wušej za pśirodu a zwěrjata“, je Adelheid Dawmowa 1980 we „wjesnym wobrazu“ za Nowy Casnik napisała. Ně, woni wudźeržuja hižo 150 lět swój měšany chór. A wot 1998 skutkuje pola nich tež lajska „źiwadłowa kupka“. Wokoło charismatiskeho wjesnjanosty Fryca Wojta zjednoći so tehdom skupina entuziastow, kotraž wosebje rady žiwjenje „jagara Bagole“ zwobraznja, teje Hochožanskeje kultfigury. A amaterojo žnjeja runje tak wutrobity přiklesk kaž hewak profesionelni dźiwadźelnicy.

Hochožanscy su potajkim jara kompetentny, ale zdobom kritiski publikum. „Złoty palc“, najnowša delnjoserbska inscenacija, kotraž dožiwja srjedź apryla swoju turneju po starym Choćebuskim wokrjesu, staji na zwjetša staršich maćernorěčnych hosći wysoke žadanja. Zawěsće, wot žanra jedna so wo komediju abo samo farsu. Čłowjeske zmylki a słabosće so tu wuraznje wusměšuja. Ale Koch, jako nazhonity dźiwadłowy awtor, je za satiriskim jednanjom filozofiske wěrnosće schował, kiž při hrajerskim tempje wšitke ani sobu njedóstanješ. Fryco Kšamaŕ z Drjenowa měješe prawje, hdyž praješe do mikrofona serbskeho rozhłosa, zo by sej hru rady hišće přečitał a čerwjenu nitku wot spočatka sćěhował. W cyłku pak reagowaše publikum přećelnje, haj zahorjeny. Jewišćowe podawki so zdźěla wótře komentowachu, na wjacorych městnach zaklinča spontany přiklesk. Swoju „třeću“, tu delnjoserbsku rěč běchu dźiwadźelnicy nimale perfektnje nastudowali. Režiser Lutz Hillmann bě so znowa za groteskne maski rozsudźił (kaž hižo při Budyskej premjerje w nowembru 2006), štož jednotliwe figury wótrje typizěrowaše. Fantastiske dialogi a překwapjace situacije tworjachu nadwyšenu mjezywoprawdźitosć, kotraž na byće a traće čłowjeka jasnje wróćo pokazowaše. (Fabla hraje takrjec kaž na njebju tak na zemi.) Dwurěčny „Złoty palc“ njeje domizniska hra. Jeje tema su čłowjeske charaktery we wšelakich politiskich konstelacijach, nic jenož serbske charaktery. Tohodla je konsekwentne, zo so komedija w nowej hrajnej dobje tež němsce předstaji.

Jako Hochožanski wjesnjanosta před dźesać lětami hrajerski talent, Wernera Lehmanna, wo přistup k dźiwadłowej skupinje prošeše, wotmołwi tutón: „Derje, ja činju sobu. Bohaći drje při tym njebudźemy, ale snano sławni.“ Bě to mudra předwidźiwosć. Hochožanska „źiwadłowa kupka“ bě a je jenička w Delnjej Łužicy. A we wsy je dźiwadłowy bacilus wšudźe rozšěrjeny, samo na čornej tafli před cyrkwju. Tam přeprošowaše spočatk apryla priwatna „Theater Company“, kotraž mj. dr. w Picnju wustupuje, na komediju „Pension Schöller“ po wersiji Berlinskeho Kudamma. Dalši plakat – rejowanski por před Chróšćanskej siluetu – wabješe hižo za folklorny festiwal „Lausitz-Łužica“, kiž 20. julija tohorunja z předstajenjom do Hochozy přińdźe. Hač lajska skupina w přichodnym času nowu hru přihotuje, njeje dotal znate. Wěste je, zo wopyta hornjoserbske powołanske dźiwadło tež klětu z nowym programom Delnich Serbow. A za premjeru hodźi so lědma lěpše městno namakać hač swojorazna wjes Hochoza.

Tu dočasnje wozjewjeny tekst woćišći so 27. 4. 2007 w Serbskich Nowinach.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!