k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

njedźela, 23.09.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

dr. Měrćin Wałda, Budyšin – 24.05.2005

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

© Tomaš Mikławšk

Bóle hač hdy prjedy pyta čłowjek dźensa za identifikaciju, za sebjezrozumjenjom, za něčim, čehož móže so dźeržeć. Jara derje móžachmy tole po smjerći bamža Jana Pawoła II. wobkedźbować. Něhdyši bamž bě jako wosobina fenomen, a to nic jenož za medije. Njeńdźe scyła wo pastoralne abo dogmatiske nastajenja, ale wo jeho charisma, kotryž prudźeše přez wšě nabožne a konfesionelne hranicy. Mnozy činja sej mysle, kak je tónle bamž móhł ludźi a wosebje tež młodostnych takle fascinować. Jedna wotmołwa móhła rěkać: Jan Pawoł II. bě něchtó, kotryž njeje ze swojim charisma jenož za přeswědčiwosć a sprawnosć stał, ale kotryž je z tutej swojej přeswědčenosću tež ludźi chutnje brał. Tak to tež Serbja začuwachu. Žanomu politikarjej so dotal něšto podobneho poradźiło njeje. To rěka, ludźo pytaja za ryzosću, za woprawdźitosću a za něčim bóle přesahowacym hač jenož za zwjeršnymi, so wospjetowacymi podawkami. Za něčim, štož so tak spěšnje njepřetrjeba. Zwjeršnosć a wěste přetrjebane stereotypy wostudźeja.

To přitrjechi tež na př. za zwěšćenja, kaž „Serbja su pobožny lud!“ Trjechi to scyła, hdyž so nawopak twjerdźi: „Serbja so jenož zadźěraja!“? Problem wšak po mojim měnjenju njeje napřećiwk, ale skerje prašenje woprawdźiteho, cyłotneho sebjezrozumjenja. Wo tym chcemy tu hłubšo rozmyslować. Najprjedy: Trjebamy špihel, kotryž wšitke fasety našeho žiwjenja, to rěka cyłu wěrnosć wotbłyšćuje - nic jenož to, štož su nam lubi. Zdruha: Dźensa jedna kóždy bóle po swojich idealach a interpretacijach. Kóždy twori sej swoju legendu – štož scyła tak wopak njeje, haj štož je samo legitimne. Ale njemóžemy tu stejo wostać, wšako wočakujemy abo so toho nadźijamy, zo nas Serbow wěste hódnoty zaso někak hromadźe wjedu. Někajka sprawnosć, z kotrejž so wšitcy Serbja na wěste [charasmatiske] wašnje mjezsobu chutnje bjeru. Runje tole je zaměr rozmołwow w runjewonline.info.

wobraz

© Tomaš Mikławšk

Móhli wšak twjerdźić, zo je to zaměr powšitkowneho stawiznopisa. Haj, ale politiske abo „zhromadne“ stawizny su husto přezwjeršne a wone maja přeco wěsty modelowy charakter. Nimo toho chowaja stawizny we sebi konflikty. Čehodla? Dokelž kóždy hódnoći tute stawizny hinak resp. na swoje wašnje, po swojich, wosobinskich nazhonjenjach – hač wědomje abo njewědomje. Modele su ćežkopadne a skóstnjene, wone so wospjetuja, hačrunjež so towaršnosć přeměnja a zwjetša je wona wjele bóle komplikowana. Tež tu płaći to same: Kóždy dožiwi tutu komplikowanu realnu towaršnosć na swoje wašnje, po swojich začućach a nazhonjenjach. Kóždy twori sebi swoju wěrnosć (stawizničku), tak kaž wón woprawdźitosć widźi. Kóždy wuběra podawki po swojich žiwjenskich nazhonjenjach. Někotre fakty so při tym zamjelča a druhe so zaso nadhódnoćeja.

Na př. argument (model), zo stej nabožina a narodna identita pola Serbow jedne a to same, ma wšak něhdźe swój historiski pozadk, ale dźensniše wuměnjenja su cyle hinaše. (Serbja njemějachu ženje swój stat, to so we wěstej měrje jenož přez cyrkej naruna.) Nimo toho njeje tutón amalgam hišće žadyn koncept, dokelž wostawa hołe zwěsćenje, kotrež hisće ničo njewuskutkuje. Skerje wjedźe do pasiwity, hdyž so na to spušćeš, zo je wšo w porjadku (by-li to tak było, njetrjebali so z problemami bědźić, kajkež je dźensa mamy!). Wostanjemy-li při tajkich stereotypach twjerdźo stejo, póndźe rozpad po zwučenym wašnju dale, ale kóždy so boji, tutón model zjawnje kritizować). Tak so na ničo njewotmołwi, tež nic na prašenje, što je skerje balast abo što je wupuć. Dyrbimy tuž, zo njebychmy so stajnje w kruhu wjerćeli, spiralu přełamać. Hewak njedóstanjemy tež wotmołwu na to, čehodla zadźerži so Serb tak, kaž so wón zadźerži. Abo čehodla čuje so Serb wróćo stajeny, mjenje hódny, w poziciji stajneho wusprawnosćerja, kotrehož nichtó njerozumi, ale nichtó ničo přećiwo tomu nječini? A woprawdźe: cuzy (na př. Němcy) móža husto jenož ćežko serbsku mentalitu zrozumić – z tym wšak ma Serb sam hižo ćeže.

W duši Serba je wjele schowaneho, zakryteho, w njej wostawa wjele njewuprajene. Dyrbimy sej tuž skónčnje zwěrić, wěste klišeje a stare wěrnosće do prašenja stajeć! Kak to měnju? Wěste modele abo argumentaciske figury, kotrež buchu horjeka hižo naspomnjene, sposrědkuja so čłowjekej najprjedy doma, pozdźišo w šuli, w cyrkwinych kruhach, w kruhu znatych a přećelow, w kolektiwach, nic naposledk přez medije, politiku a dalšu zjawnosć. Tutym argumentaciskim modelam a stawizniskim wobrazam potom podležimy a ničo so njerozrisa. Nam so njezešlachći, našu woprawdźitu (zakrytu) mentalitu wotkryć, w kotrejž so mnohe skóstnjene konflikty a trawmy chowaja. Što je trěbne, zo bychmy zhonili, čehodla smy tajcy, kajcyž smy? Abo: Što to je, štož z nas čini, štož my smy?

wobraz

© Tomaš Mikławšk

Mamy drje zhromadne stawizny, ale Serb kaž Němc hódnoći je na swoje, konkretne wašnje. A tež jednotliwy Serb ma swoje wosobinske, intimne nazhonjenja - hač katolski abo ewangelski Serb, Serb z Hornjeje abo Delnjeje Łužicy, serbki nan abo młodostny. Eksistuja potajkim kolektiwne stawizny, ale kóždy nazhonja je na swoje, cyle wosobinske (intimne) wašnje. Kóždy ma swój emocionalny poćah k tutym stawiznam. To wjedźe chcyjo nochcyjo ke konfliktam: nic jenož mjez Serbami a Němcami, tež mjez Serbami, mjez generacijemi atd. A dokelž so wo tutych konfliktach zjawnje mało rěči, so ženje njerozrisaja, skerje so skrućeja. Přetož kóždy zrozumi stawizny w tutym konteksće a wšitke nowe podawki zarjaduja so zaso do tutoho konteksta; a spirala dźe dale!

Tuž je smjerćwažne, zo wo wosobinskich nazhonjenjach rěčimy! Tomu su hinaše metody trěbne hač nam dotal znaty stawiznopis, dokelž dźe tež wo začuća a emocije, potajkim wo cyłeho čłowjeka. Hakle, hdyž budźemy so takle z cyłym čłowjekom zaběrać a jeho chutnje brać, je wuwiće móžne. Chiba póńdźe kóždy swój puć a směr dale. Dyrbimy wědźeć, zo su emocije a nazhonjenja runje tajka twjerda realita kaž rozum. Druhdy su emocije samo wažniše hač rozum, dokelž wowliwuja naše jednanje wjele bóle hač naše racio!

Přełamać hodźi so spirala při wotewrjenej rozmołwje na př. při „kulowatym blidźe“ abo w „škitanym rumje“. Tu móže kóždy swój škitny pancer wotpołožić. Wotewrić so a swoju žiwjensku stawiznu powědać budźe jenož tón, kotryž ma dowěru. Dowěru mamy jenož tam, hdźež čujemy so respektowani a wěsći, zo so nam nichtó njewusměje. W mjeńšim, w tak mjenowanym škitanym rumje hodźi so dowěrliwišo rěčeć wo rjanych a njerjanych, wjesołych a bolostnych nazhonjenjach, wo zranjenja a strachach. Hdźež knježi dowěra, nimaja předsudki šansu. A jenož kohož chutnje bjeru, rěči sprawnje a dowěrliwje. Z psychologije wěmy, zo so trawmy wospjetuja, doniž so njepředźěłaja, to rěka, spirala wjerći so dale, dołhož so wěste trawmy njerozrisaja.

Na přikład maja Serbja z Němcami we Łužicy zhromadny žiwjenski rum. Nimale na kóždej kročeli jewja so konflikty. To dźe hižo přez generacije tak. K tutemu kapitlej ma kóždy – Serb kaž Němc – hinaši přistup. To samsne płaći za ewangelskich a katolskich Serbow, za Hornju kaž za Delnju Łužicu. Tohodla hodźi so wo zhromadnych stawiznach drje rěčeć, ale na hinaše wašnje hač dotal. Wone dyrbja so wěcownje, faktologisce abo racionalnje předstajić. Na kóždy pad pak dyrbjało so wo tym rozmołwjeć, kak su potrjecheni tute stawizny konkretnje, wosobinsce a emocionalnje dožiwili. Dyrbimy so za wosobinskim dóńtom a problemami, za swójbnymi wobstejnosćemi a jednotliwymi wuwićemi prašeć. Nowy muster prašenja dyrbjał potajkim tajki być, zo so stara, ekstremna pozicija přewinje. Jenož tak budźemy zrozumić, čehodla zadźeržimy so tak abo hinak a kak je k tomu dóšło, zo so runje takle zadźeržimy. Přez to nastanje wjetša zwólniwosć, so sprawnje wotewrić. Wažne při tym je, zo kóždy swoj(e)u wosobinsk(e)u stawizn(y)u emocionalnje akceptuje. Komuž to njeje móžno, abo štóž snano jenož wěste dźěle akceptuje, njemóže swojemu cyłemu „ja“ haj prajić. To wjedźe k šćěpjenju! Štóž so njemóže za cyłe „ja“ (abo cyłe „my“) rozsudźić, zhubi přistup k wažnym dźělam swojich začućow. Wón so njeakceptuje, kajkiž je. Tak wostanu tute njeakceptowane wěcy zakryte, ćěmne strony našeho byća. Wostanu njewobdźěłane (jako tamny bok našeho „ja“, jako sćin, jako słabosć, kompleksy, bojazliwosć, strach atd.). Dokelž pak wone chcyjo nochcyjo k nam słušeja, hačrunje spytamy je zatajić, čujemy so nutřkownje rozdwojeni, njewěsći a wohroženi. Runje z toho šćěpjenja nastanu agresije - tež napřećo nam samym, bjez toho zo to pytnjemy. Rezultat je, zo smy njesprawni sebi samym napřećo a zo njemóžemy so sami rozumić. Wězo nas potom tež druzy rozumić njemóžeja. Nowy model wobchada z tutymi wěcami potajkim je, zo so politiske (racionalne) stawizny hromadźe z našimi wosobinskimi stawiznami a emocionalnymi nazhonjenjami wubalansuja a jako jednota zrozumja!!! Dyrbimy wšo a wšitko na nas akceptować! K tomu trjebamy komunikaciju (dialog), kotraž spyta emocije kaž tež racionalne fakty zjednoćić.

To samsne płaći za dialog z druhimi. Woprawdźity dialog nastanje jenož w mjezsobnej dowěrje a akceptancy. Njestanje-li so to, budu wšelake zranjenja a trawmy dale wobstawać a spirala budźe so dale wjerćeć. Mjezsobne njedorozumjenje a njepřipóznaće wjedźe pak do hłubšeje izolacije. Hakle hdyž so wěcy „wu-powědaja“ a zranjenja a emocije wotkrywaja, móžemy z nimi prawje wobchadźeć. Jenož tak móža so zranjenja hojić a trawmy so rozpušćeć. Jenož přez tajki dialog hodźa so politiske stawizny a žiwjenske stawiznički předźěłać. Jenož tak dóstanjemy (strowše) sebjewědomje a nowu perspektiwu.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!