k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

štwórtk, 21.06.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Jan Nuk, Radwor – 02.09.2005

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Předsyda Domowiny přednjese na 4. dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće dnja 02.09.2005 w Chrósćicach referat, w kotrymž analyzuje tuchwilny staw serbskeho šulstwa a poda dwě alternatiwje. Jeho mysle, kotrež maja zdobom pohnuwać do rozmyslowanja a produktiwneje diskusije čitaće tu:

Česćeni přitomni,

na spočatk swojeho přednoška staju štyri tezy:

1. Rěč je najbytostniše identifikaciske znamjo kóždeho luda. Za narodne mjeńšiny a małe ludy wuznam rěče hišće přiběra. Zhubi-li so rěč, zhubi so tež lud. Tole w serbskim ludźe sylnje začuwamy.

2. Přirunujo z časom do přewróta je tež w serbskich swójbach ličba dźěći wo 50% spadnyła.

3. Serbska swójba je najwažniše maćernorěčne kubłanišćo dorosta.

4. Serbska rěč w swójbach so dźeń a bóle wosebje w rěčnje měšanych mandźelstwach zanjecha.

Wuchadźejo z tutych tezow zwěrju sebi zwěsćić, zo su serbske kubłanišća dźensa najwuznamniši stołp wuchowanja serbskeje rěče, dokelž serbska swójba tutón nadawk hižo tak spjelnić njemóže, zo by so serbski lud zachował. Z toho wurosće prašenje, hač je tuchwilne serbske šulstwo kmane tutón bytostny nadawk spjelnić. Kajke mamy zakonske rjadowanja, kotrež postajeja struktury a wobsahi serbskich kubłanišćow?

1. Wustawa Sakskeje z dnja 27.05.1992 postaja w artiklu 6, zo kraj zaruča a škita prawo Serbow na zachowanje jich identity kaž tež hajenje a wuwiwanje jich zdźědźeneje rěče, kultury a jich tradicijow, wosebje přez šule, předšulske a kulturne institucije.

2. Sakski Serbski zakoń postaja w § 2, zo kraj, wokrjesy a gmejny w serbskim sydlenskim rumje zaručeja a spěchuja wuměnjenja k zachowanju a wuwiwanju serbskeje rěče a tradicijow kaž tež kulturneho herbstwa.

3. Sakski šulski zakoń z dnja 20.08.2004 postaja w § 2, zo maja Serbja prawo k wuknjenju serbskeje rěče a w § 4 a, wotrězk (4) so postaja, zo su we wopodstatnjenych padach wuwzaća nastupajo wulkosć rjadownje a čarowosć w srjedźnych šulach a na gymnaziju móžne. Tajke wuwzaća su k škitej a k zaručenju prawow serbskeho luda wotpowědnje artiklej 6 Sakskeje wustawy a wotpowědnje artiklej 8 wotrězki b, c a d Europskeje charty regionalnych a mjeńšinowych rěčow móžne.

Potajkim měło móžno być, wutworić rjadownje w zakładnych šulach z mjenje hač 15 dźěćimi a w srjedźnych šulach dowolić jednočarowosć z 20 dźěćimi na

rjadownju a samo pod tym. Wobkedźbować pak dyrbimy, zo steji pod mjenowanym § 4 šulskeho zakonja „Abweichungen sind zulässig”

potajkim dowolene, nic postajene. Z tym njeje postajenje juristisce čiste rjadowane. Kultusowe ministerstwo móže rozsudźeć po swojim dobrozdaću. Dokelž je stajnje w pjenježnych wuskosćach, rozsudźi tež přeco pod aspektom lutowanja.

Hdźe widźu najwjetše deficity tuchwilneho rjadowanja serbskich šulskich naležnosćow?

1. Prócowanja našich šulow wo kóždeho šulerja, zo bychu spjelnili postajenu wulkosć rjadownje, su za cyłkowne serbske šulstwo kontraproduktiwne. Wosebje to płaći za poćah mjez gymnazijom a srjedźnymi šulemi. Serbskej srjedźnej šuli w Radworju a Budyšinje pjelnitej so z němskimi dźěćimi, kotrež nimaja žanežkuli předznajomosće w serbšćinje. Na přikład so prócuja w Radworju wo dźěći z Njeswačidła, Wulkeje Dubrawy a Małeho Wjelkowa. Srjedźna šula w Budyšinje je lětsa přiwzała 35 dźěći do 5. lětnika. Wjetšina z nich njeje přešła serbsku zakładnu šulu. Pobrachuje zasadna jednotna serbska šulska politika nastupajo rjadowanje šulerskich prudow a jednotne dojednanje a postupowanje nastupajo wuchowanje serbskosće šulow we wotwisnosći wot wobknježenja serbšćiny přiwzatych šulerjow. Ćišć na serbske šule, zo maja wojować wo kóždeho šulerja, dźe we wjetšinje serbskich šulow na kóšty serbskeje substancy.

2. Pobrachuje jasnosć a přeswědčenje a zhromadne postupowanje mjez serbskimi šulemi, komunami, politiskimi zamołwitymi a serbskimi zarjadnišćami nastupajo natwar struktury kubłanišćow za naše dźěći, započinajo z pěstowarnjemi přez zakładne a srjedźne šule hač ke gymnazijej.

Nam pobrachuje zhromadna wola a rjadowaca móc, kiž słužitej zwjazowacej a jednoćacej filizofiji wo natwarje woprawdźe serbskeho šulskeho systema, kotryž přewinje hranicy zarjadniskich a politiskich wjazbow.

3. Pobrachuje jasnosć wo pućach, naprawach a metodach šulske hranicy přesahowaceho narodneho kubłanja našich dźěći, wědźo wo tym, zo je nawuknjenje rěče zakładny zaměr, zo pak je runje prašenje swójskeje identifikacije za nas eksistencielne prašenje.

4. Zakótwjenje serbskeho šulstwa do płaćaceho kubłanskeho systema Sakskeje je nastupajo zasadźenje serbskich wučerjow kontraproduktiwne. Zniženje dźěłoweho časa serbskich wučerjow wjedźe k tomu, zo zasadźuja w serbskich šulach hižo nětko (hlej serbski gymnazij) a postupnje dale a bóle němscy wučerjo, štož škodźi serbskej atmosferje na našich šulach.

5. Nimamy koncept za serbske šulstwo, kotryž wobkedźbuje dale spadowace ličby porodow do přichoda. Widźu strach, zo so za 15 abo 20 lět serbske šulstwo doskónčnje zlikwiduje.

Kajke su alternatiwy?

1. Zakonske rjadowanja za serbske šulstwo so tak wudospołnja, zo so mjenowane njedostatki w dalokej měrje wottwarja.

2. Prócujemy so wo serbsku kubłansku awtonomiju.

K dypkej 1 – změna zakonskich rjadowanjow

Hižo wot lěta 2003 smy so zaměrnje prócowali wo nowelěrowanje Postajenja wo dźěle na serbskich a druhich šulach w serbskim sydlenskim rumje. Sakskemu kultusej předleža tezy za změny a nowelěrowanje postajenja, chiba tež šulskeho zakonja. Domowina, Serbske šulske towarstwo a Sakska serbska rada su wudźěłali w 12 dypkach trěbne rjadowanje za serbske šulstwo. Tutón podłožk je so zhubił w pisanskich blidach ministerstwa a we wjacorych rozmołwach njejsmy docpěli konsens ze Sakskim knježerstwom.

K dypkej 2 – serbska kubłanska awtonomija

Po přewróće su sej mnozy Serbja wobhladali konstrukt systema Danskeje mjeńšiny w Šleswigsko-Holsteinskej. Nimale wšitcy běchu přeswědčeni, zo by tutón system tež Serbam był móžny puć k rozrisanju swojich kubłanskich naležnosćow. Danojo tam su nošerjo swojich šulow, woni přistaja swojich wučerjow, postajeja wobsahi a struktury swojich šulow. Trěbne financy zwjedźetej Danska a Němska na zakładźe Bonnsko-Kopenhagenskeho zrěčenja z lěta 1955.

My bohužel maćerny kraj nimamy. Njeměli pak samsne prawo, rjadować swoje šulske naležnosće kaž druhe narodne mjeńšiny w Němskej? Wuchadźam z toho, zo bychmy swoje šulske naležnosće sami rjadować móhli, by-li nam Sakska přizwoliła financy, kotrež dźensa za serbske šule k dispoziciji staja.

Hišće raz k powšitkownemu zrozumjenju zwěsću: Njeńdźe wo wutworjenje priwatneho serbskeho šulskeho systema ze zběranjom šulskeho pjenjeza, ale wo kubłansku awtonomiju. Sakski stat wostanje w zamołwitosći za serbske šulstwo, stat da serbskemu nošerjej na zakładźe statneho zrěčenja nadawk, šulstwo w swojej zamołwitosći rjadować.

Kak móhła so tajka kubłanska awtonomija zeskutkownić?

1. Wutwori so predestinowany nošer serbskich šulow - pak z kruha wobstejacych towarstwow abo ze załoženjom noweho nošerskeho towarstwa.

2. Wudźěła so financny, wobsahowy a strukturny koncept serbskeho awtonomneho šulstwa.

3. Šěroka serbska zjawnosć koncept diskutuje, wudospołni a podpěra.

4. Serbski nošer so wobroći w zhromadnosći z Domowinu a druhimi towarstwami a župami na sakske knježerstwo a na parlament z próstwu wo přesadźenje koncepta. Wosobinsce sym za to, zo by serbski nošer postupnje přewzał serbske šule, započinajo z jednej rjadownju abo jednej šulu.

Česćeni přitomni,

jeli nětko hižo při prěnich drobnych wobmyslenjach ruce do klina złožimy, wostanje přichod serbskeje rěče přewšo njewěsty.

Čas je zrały, zo kročimy při rjadowanju našich šulskich naležnosćow po nowych pućach. Na lětaku, kotryž so tu dźensa rozdźěla, steji hesło Jana Radyserba- Wjele: „Štóž njespyta, njezhoni”. Tuž prošu Was wo Wašu akceptancu, podpěru a sobudźěło. Jednajmy potajkim!

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!