k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

štwórtk, 18.01.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

dr. Měrćin Wałda, Budyšin – 11.10.2005

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

Budyski Serbski institut z. t., wotrjad Empiriske kulturne slědźenje / ludowěda přewjedźe wot 28. 9. hač do 1. 10. 2005 w Smochćicach konferencu: „Stawizny poćahow. Mjeńšiny – wjetšiny w europskej perspektiwje“. Na interdisciplinarnym mjezynarodnym zjězdźe přednošowachu referenća z tu- a wukraja wo poćahach a problemach mjez mjeńšinami a wjetšinami na najwšelakorišich přikładach z cyłeje Europy. Njeje móžno, wo wšěm tu rozprawjeć, štož je so přednošowało a diskutowało. Skerje hodźa so někotre zaćišće podać.

Hižo w zawodźe so zwěsći, zo su diferency a tež njerunosće mjez wšelakimi etniskimi skupinami, wjetšinami a mjeńšinami. Tu wšak njepobrachuja nazhonjenja, ale wjele bóle wotpowědne stawizny, abo lěpje stawiznički wo tym. Potajkim wo nazhonjenjach z poćahami mjez wšelakimi skupinami so přemało rěči a widy na to so přemało mjezsobu wuměnjeja (E. Černokožewa). Zapřijeće mjeńšina na jednej stronje a wjetšina na druhej je z nowšeho časa. Hakle w 19. lětstotku, jako so narodne staty etablěrowachu, stachu so mjeńše kultury abo narodnosće z mjeńšinu(K. Köstlin). To wězo njerěka, zo njebě do toho hižo asymetrije mjez nimi, ale po wutworjenju jednotneho politiskeho teritorija (narodny stat) měješe so na kóždy pad tež jednotna kultura přesadźić, zo by narodny stat jednoćiła a skrućała. To dyrbješe chcyjo nochcyjo bóle hač prjedy ke konfliktam mjez wotpowědnymi wjetšinami a mjeńšinami wjesć. Hačrunjež su dźensa historiske wuměnjenja wo wjele hinaše a wšitko so tak bjeze wšeho přirunować njehodźi, so podobne konflikty hakle njedawno, po padnjenju Berlinskeje murje a zakónčenju „zymneje wójny“ we wuchodnej Europje wukristalizowachu (P. Lozoviuk). Z rozpadom dotalnych mnohonarodnostnych cyłkow do narodnych statow wuwichu so tež tam wšelake konflikty. Někotre wjedźechu samo k wójnje, mnohe, zdźěla nam mjenje znate, konflitky dymja pod powjerchom. Tež w transnacionalnych rumach so konflikty njezhubja. W času globalizacije a europskeho zjednoćenja so stare konflikty a nowe napjatosće zaso zjawnišo jewja. Wosebje napjatosće mjez wjetšinami a mjeńšinami, na př. tež mjez němskej wjetšinu a serbskej mjeńšinu, njejsu ze swěta. Asymetriske poćahi jewja so samo w liberalnej demokratiji, dokelž měrja wjetšiny rady politiske a kulturne zjawy ze swojimi měritkami, to rěka z nazhonjenjemi a měritkami wjetšiny. A mjeńšiny dyrbja so dale wusprawnjeć abo zakitować (M. Wałda). Swoboda, mnohokulturnosć abo pluralita wjedu drje wot jednozmyslnosće preč, ale wjetšiny postajeja dale. W postmodernym swěće njeběža pak hranicy jenož mjez narodami a narodnosćemi, mjez etnijemi a nabožinami, ale husto tež mjez swětonahladami, mjez rozumnym nastajenjom a fanatizmom, mjez tolerancu a hysteriju (M. Salzbrunn). Tohodla so namjetowaše, zo dyrbjała kultura być wójmidło, kotrež mjezsobne wuknjenje a zrozumjenje zmóžni. Dyrbjeli potajkim přińć ke kulturje wuknjenja. W dalšej diskusiji pak so zaso pokaza, zo móhli abo dyrbjeli kultury być pasma, abo hinak prajene, pufrowe cony, w kotrež so jednać a wujednawać hodźi. Tu hodźi so nawjazać na problematiku identity, wokoło kotrejež so diskusija dale plećeše. Tak rozjimachu so zapřijeća kaž diferenca a diwersija, t. r. rozdźěle a hinakosće (A. F. Reiterer). Identity – hač jednotliweho čłowjeka abo tež jenotliweje skupiny – so stajnje měnjeja. Identita je přeco wobmjezowana na čas a rum, to rěka, čłowjek so stajnje we wěstym aktualnym ciwilizaciskim procesu kubła. Tak bě to w zańdźenosći, a nic naposledk je to dźensa tak, jenož w dźensa spěšnje so měnjacym času su prašenja identity a mentality hišće komplikowaniše a bóle zašmjatane. Dźensniše identity maja dźeń a wjace fasetow, su mnohotniše a pisaniše. Wosebje přitrjechi to na př. za urbane wulkoměsta, kotrež wšak ženje bjez migracije njeběchu, haj twjerdźi so, zo su wulkoměsta samo na migraciju pokazane. Tohodla běchu wone mjenje abo bóle přeco hižo mnohoetniske, hustodosć so geta instalowachu. Tohodla je za wulkoměsto „urbana“ diferenca, wšelakorosć a diwersnosć „banalna wšědna normalita“ (E. Yildiz). Ale geta njeměli w postmodernje hižo być, bohužel je to hišće přehusto realita.

Jara rozdźělne diskusije wo tu mjenowanych a njemjenowanych zapřijećach a problemach, kotrež so hišće na mnohich přikładach rybowachu a so z dalšich referatow wužórlichu -– hlej na př. referat wo židowskim žiwjenju w Němskej (I. Runge) – móhli so zhruba takle zhornyć: Kultury wobohaćeja a zmóžnjeja wuměnu, wone pak sadźeja tež hranicy. Snano měło so hišće wjele bóle wo tym diskutować, što hranicy su. Kultura je na jednej stronje samozrozumjenje, haj, wona je pregnantny wuraz samopostajenja. Zwostanje wšak prašenje, kak daloko smě tute samopostajenje hić, a wosebje, što wone njeměło być? Na žadyn pad njeměło wotmjezowanje k wumjezowanju wjesć. Na wšo to pak njehodźa so doskónčne wotmołwy dać. Dyrbimy potajkim dale pytać. K tomu njeje alternatiwy.

A što to skónčnje za Serbow rěka? Njesteji tu wótre prašenje samozrozumjenja a samopostajenja, diwersity a diferency? Hdyž sebi postmoderna kulturna teorija žada, zo dyrbi so diferenca připušćić a praktikować, potom to mjeńšiny dawno a kaž samozrozumliwje činja. Woni su nuzowani, być bi- a mnohokulturni. Ale runje tu spyta so mjeńšinje stajnje zaso wumjetować, zo wona njeje tolerantna dosć. A rady spytaja wjetšiny mjeńšiny powučować, zo dyrbja tajke a hinaše być. Wone dyrbja bjez wodycha wuknyć, hačrunjež su woni ći, kotrež dyrbja so nastajnosći nowym wuměnjenjam připodobnjeć. Paradoksnje płaći to zwjetša jenož za mjeńšinu, zo dyrbja so woni přeměnjeć, reagować abo so tuleć: kafkaeskny to staw. A što je z tolerancu, abo štó móže sebi tolerancu dowolić? Hustodosć je toleranca jednostronski akt, dokelž tolerancu móže sebi de facto jenož wjetšina napřećo mjeńšinje dowolić (I. Runge). Wona pak móže hnydom zaso tolerancu sćazać, hdyž mjeńšina dosć posłušna njeje. W politiskej filozofiji je dźensa powšitkowne měnjenje, zo njeje toleranca substancielny wobstatk liberalneje demokratije. To je z připóznaćom cyle hinak. Připóznaće tola woznamjenja, zo sej wšitcy na jednej runinje do wočow hladaja. Scyła, hdyž chce abo dyrbi so kultura swobodnje wuwiwać, trjeba wona připóznaće – a to płaći wosebje w krizowych časach, hdyž hrozy nadwaha kultury wjetšiny a podušenje kultury mjeńšiny. Nimo toho je w zjawnosći jenož to připóznate, čemuž so tež wěsta hódnota přicpěwa. Připóznaće je hižo tohodla wažne, dokelž móže so jenož přez nje wěste sebjewědomje wuwić. Nichtó njebudźe so za něšto rozsudźić, hdźež je wotwidźeć, zo je puć zašlahany. Socialna psychologija wě, zo tči w začuću mjenjehódnoty wjele wjace zaničowanskeho potenciala hač při wotewrjenym potłóčowanju. Tu wobsteji přeco hišće móžnosć, so wjećić. Na druhej stronje zamóže začuće, zo ma něšto šansu resp. zo je postup wotwidźeć, hory přesadźić. Potajkim njeńdźe docyła wo někajku agitaciju za něšto, ale měło so wo to postarać, zo so bariery wotstronja. To potrjechi tež bariery při samopostajenju. Nichtó njebudźe so wo samopostajenje starać, hdyž hrozy strach doskónčneho rozpada serbskeje komunity a jeje kultury. Njeńdźe tola wo přirodoškit někajke kulturneje družiny, ale wo kulturnu mnohotu. Wuwiće njeje jenož jedyn puć, ale legitimny puć kóždeje, tež swojeje kultury! Dźe wo kreatiwny potencial kóždeje kultury. Čehodla nic serbskeje?

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!