k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

srjeda, 15.08.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Werner Měškank, Chóśebuz – 10.01.2006

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

Po słowje zachowana přisaha złotnikarja Jacoba Ernsta Sponholza (1734 – 1809) z Noweho Branibora (Neubrandenburg) swědči wo dostojnym rjemjeslniku města a swěrnym staćanu Mecklenburgskeje:

»Bürger=Eyd. Ich Jacob Ernst Sponholz schwere zu GOTT einen körperlichen Eyd, daß ich denen HErren Hertzogen zu Mecklenburg, wie auch E. E. Rath dieser Stadt, treu, hold, und Dero Bürger seyn, Ihr Arges kehren, und Bestes befordern, mich auch an Gleich und Recht genügen lassen wolle; So wahr mir GOTT helfen soll, und Sein heiliges Wort! Neu=Brandenburg, den 23. Jun. 1768 iur.«

Doniž běchu Sponholz a jeho młódšej bratraj Jonathan Benjamin (1740 – 1811) a Gideon Nathanael (1745 – 1807) žiwi, běchu připóznaći. Tola wo Sponholzecach njebychmy dźensa hižo wědźeli, bychu-li so woprawdźe čas žiwjenja po božich kaznjach žiwili. Jich žiwjenske (nje)skutki wšak wjazaja so z tak mjenowanymi Prilojskimi idolemi (Prillwitzer Idole). Tute „dźećelowe łopješko“ je skućiło najwjetši stawizny a wuměłstwo sfalšowacy skandal w stawiznach Mecklenburgskeje. A předmjet jebanstwa běchu – přibohojo Słowjanow!

Z bronzowym lawom so wšitko započa: Domjacy lěkar dr. med. Hempel wopyta spočatk lěta 1768 chorowatu wudowu, knjeni Sponholzowu. We jstwě wuhlada připadnje mału bronzowu postawu rubježneho zwěrjeća. Wot synow Sponholzoweje zhoni, zo běše dźěd, něhdy farar w Prilojcach (Prillwitz), pokład na tamnej hrodowej horje wuhrjebał. Pozdźišo rěkaše: Při sadźenju krušwiny běše dźěd wokoło lěta 1690 lawa a dalše zajimawostki w farskej zahrodźe wotkrył. Běše je w zahrjebanymaj horncomaj w zemi schowane namakał. Lěkar Hempel so jara za starožitne wěcy zajimowaše. Jacob Sponholz chcyše jemu rady bronzowe namakanki za přihódnu płaćiznu předać.

Lěto prěnjeje wobšudy a lěto byrgarskeje přisahi so kryjetej. Hempel njedwělowaše na sprawnosći Sponholzecow. Ale wón poprosy přecelow-fachowcow wo radu. Tući běchu tohorunja překwapjeni a jemu přirěčachu, starožitnosće kupić. Tak přeńdźe law a 34 dalšich „namakankow“ do wobsydstwa medicinarja. Jako jedyn wučeny z do figurkow zadypanych pismikow słowo „Rethra“ wučita a je bjez dwělow jako „wendische Runen“ interpretowaše, běše sensacija perfektna: Skónčnje běchu namakali pohanski templ Łutykow, wo kotrymž běchu chronisća z časa křižowych wójnow Němcow přećiwo Słowjanam pisali. Dnja 7. februara 1768 wozjewichu nowiny „Hamburger Correspondent“, zo je so sławna słowjanska swjatnica Rethra namakała.

Nimale sto lět so fachowcy a pjenjezydawarjo z tu- a wukraja z njewšědnej zběrku wumyslenych słowjanskich přibohow, woprowanskich nožow, škličkow, talerkow a amuletow zaběrachu. Mjez wobšudźenymi běchu mecklenburgscy wójwodźa - potomnicy něhdyšich słowjanskich wjerchow. W lěće 1770 je princ Carl von Mecklenburg-Strelitz (1741 – 1816), pozdźiši prěni wulkowójwoda kraja Mecklenburg-Strelitz, dwórskemu molerjej Strělicanskeho wójwodstwa Danielej Woge nadawk dał, namakanki molować. Nastachu wolijomólby a kopororytwy.

W samsnym lěće kupi Mecklenburgsko-Strělicanski dwórski prědar, Nowobraniborski superintendent a konsistorialny rada Alexander Gottlieb Masch (1724 – 1807) wšitke figurki ze zběrki lěkarja Hempla. Zhoniwši, zo wobsedźa Sponholzecy dalše namakanki, poradźi so jemu tež tute kupić. Za to wužiwaše 300 tolarjow z pokłada Ratzeburgskeho domu. Masch je 1771 wobšěrne knihi z kopororytwami wudał: „Die gottesdienstlichen Alterthuemer der Obotriten aus dem Tempel zu Rethra am Tollenzer-See“.

Fantazijapołnje wopisuje wón nadrobnosće a (wumyslene, zdźěla krawne) funkcije woprowanskich nožow a škličkow a postawow pohanskich bohow. Připódla zwěsći, zo je Słowjanam tute bronzowe idole bjezdwěla grjekski wuměłc naćisnył! Amizantnje so mj. dr. čitaja wuprajenja: „Die Götzen haben eine fürchterliche Gestalt. Sie tragen zum Theil Sturmhauben und Panzer, oder haben andere Bildungen, die ihnen ein fürchterliches Ansehen geben. … Bey den Wenden dürfen wir keine ausgebreitete Wissenschaften suchen. Waren Künstler unter ihnen, so waren es Fremde, welche diese Gegend um ihres Erwerbes willen besuchten.“ (str. 38) „Es war Schönheit, auf einen menschlichen Leib einen Löwen oder Hundekopf zu setzen. Daher sind diese Götzenbilder so beschaffen, wie man sie von dem Geschmacke der Wenden erwarten kann.“ (str. 39) „Der irrende Wende giebet alles her, damit er nur Gottheiten habe, welche er verehren kann, und beschämet den Kaltsinn vieler Christen, welchen es bald zu viel wird, wenn sie etwas von ihrem Eigenthum der Religion und dem Gottesdienste aufopfern sollen.“ (str. 46)

W zběrce nadeńdźemy tež original 8,5 cm wysokeje miniatury słowjanskeho dudaka (»wendischer Dudelsackpfeifer«). Superintendent Masch interpretuje tutu figurku w swojich knihach 1771 chroble jako mały pomnik za w lěće 999 zemrěteho słowjanskeho wjercha Misiclawa.

Někotři ludźo na namakankach dwělowachu. Ale wjetšina wučenych je była zahorjena. A Gideon Sponholz je stajnje dalše słowjanske starožitnosće „namakał“. Z nimi je 1794 wobšudźił tež tehdy jara prominentneho zemjana, uniwersalneho wučeneho, pólskeho basnika a spisowaćela, historikarja a slědźerja orientalistkich rěčow, hrabju Jana Potockeho (1761 – 1815), kotrehož stawiznarjo wobhladuja jako załožićela słowjanskeje archeologije. Potocki pućowaše tehdy po Mecklenburgskej, zo by tudyše zbytki słowjanstwa studował. Hakle w lěće 1828 je jedyn z bywšich sobudźěłaćerjow Sponholza přidał, zo je zhromadnje z Gideonom a jednym hornčerjom dźěl tych idolow tworił. Tola zakitowarjo idolow mějachu to za „žwemlenje duchosłabeho starca“.

Samo hač do Serbow wuprudźichu wone „Prilojske idole“: Mały law, z kotrymž běše so jebanstwo započało, naspomni so hišće w lěće 1869 w „Časopisu Maćicy Serbskeje“ jako móžny dopokaz za něhdy eksistowaceho lawa přiboha Flinca. Stawiznar Korla Awgust Jenč (1828 – 1895) měnješe w nastawku „Přibóh Flinc“ mj.dr.: „Law bě po swědčenju wšitkich starych chronistow symbol słowjanskeho Čornoboha a tutón přibóh bu tež pod tajkim znamjenjom w Rhetrje česćeny. Bjez powostankami z přibójstwa něhdušich ratarskich Serbow, kiž buchu w času wot 1687 – 1697 pola meklenburgskeje wsy Prilwitz namakane a su wot tuteho časa sem pod mjenom prilwitzske starožitnosće znate, bjez tutymi wažnymi powostankami nadeńdźemy mjenujcy woprawdźe jeneho lawa, na kotrehož khribjeće je z runami jeho mjeno ´Zernebocg´ napisane, kiž pak tež ze swojim cyłym stejenjom dopokaže, zo je tak derje ze zadnymaj nohomaj, kaž tež ze swojim prědkom, na kotrymž žane nohi k spóznaću njejsu, na někajkim podstawje wotpočował …“

Tehdy wšak běchu bronzowe wudźěłki dawno hižo jako falsifikaty wotkryte. W lěće 1855 poda stawiznar Dr. F. Lisch w lětnich knihach za starožitnosće w Zwěrinje (Schwerin) doskónčny zničenski posudk: „Cyła zběrka, Maschowa kaž Potockeho (= Gideonowa), je njewěrna.“ – Tehdy pak běchu Sponholzec bratřa hižo wjacore lětdźesatki na prawdźe Božej …

We wosebitej wustajeńcy Serbskeho muzeja w Choćebuzu je tuchwilu pod titlom „Sfalšowane pśibogi! – Gefälschte Wendengötter!“ widźeć 170 bronzowych wudźěłkow, k tomu 15 wujasnjowacych taflow a 9 łopjenow z kopororytwami (Kupferstiche). K wustajeńcy wušło je informaciske łopjeno „Sfalšowane słowjańske pśibogi! – Gefälschte Wendengötter!“ a poruči so wosebita brožurka „Als die Wendengötter sterben sollten“ (nakł. REGIA, 2005). W nich zaběra so awtor Werner Měškank z předkřesćanskej wěru Słowjanow a dóńdźe k wjacorym njewšědnym interpretacijam a njewočakowanym zwiskam: W někotrych serbskich powěsćach a nałožkach chowaja so slědy starych słowjanskich přibohow!

Serbski muzej w centrumje Choćebuza (Młyńska droga 12) je wotewrjeny wot wutory do pjatka 8.30 do 18.00 hodźin, sobotu a njedźelu wot 14.00 do 18.00 hodźin.

Wjedźenja po wustajency su wězo tež w serbskej rěči móžne.

tel. 0355-794930

Trochu wobšěrniši nastawk wo Prilojskich idolach a wo wustajeńcy, kotraž nasta w kooperaciji Serbskeho muzeja w Choćebuzu z Muzejom pod hołym njebjom Schwerin-Mueß a Regionalnym muzejom Nowy Branibor, wozjewi so w februarskim wudaću „Rozhlada“.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!