wućišćeć | pósłać

Gregor Wieczorek, Chośebuz – 25.02.2005

Rozgronko wó serbskej rěcy

Nałogi – to jo rědnje! Wó tu rěc pak njok roźeś

Njeměniśo, až rěc, kótaraž jo wobgrozona, dej se teke zjawnje powědaś móc, aby se jeje pśipóznaśe pówušyło? A snaź njeby dejali wumjatowaś luźam, kenž se wěrje w zjawnosći na serbski wulicowaś, samo gaž sćo Wy pódla abo druge, ako tu rěc njewobkněže?!

Nałogi su rědna wěc –
žednym ale smjerźi rěc!

Helmut Fries: No jo, ja ga som pśiśěgowaŕ, a wónej (tej šołśe – pśispomnjeśe redakcije) to wěstej. A w tych źaseśich, jadnasćich lětach, ako how bydlim, som wjele nawuknuł. A jadno wěm: Turnow jo wósebna wjas. Teke togodla, až Turnowarje su jadnogo cuzego južo pó pěśich lětach za šołtu wuzwólili. Ja som se cuł wjelgin wucesćony, to jo był wuraz dowěry. Teke, gaž jo šło wó akciju „Sprachenfreundliche Gemeinde” su byli zastupniki gmejny jadnogłosnje za to, až Turnow njebuźo sobu gótowaś. How jo se musało w zajźonosći něco staś, až se how pśewažnje kněžy take nastajenje, nic rowno za to serbske.

Margarete Kuhnowa: To ga jo tak južo było za cas NDR. Tencas jo to hyšći górjej było, katastrofalnje! Ceptarje su byli nuzkane, za serbsku wucbu wabiś. Ja wěm, což gronim – mója źowka ga jo ceptarka. Ako su se źiśi do prědnego lětnika zašulowali, su musali starjejšym groniś: Móžośo waše źiśi dobrowólnje do serbskeje wucby pósłaś, ta móžnosć ga wobstoj! Pótom jo něchten jej gronił: „Glědaj se prědk, njepśestanjoš-li za to serbske wabiś, ga se něco stanjo”. Toś njejo wóna to wěcej gótowała. Jo jano starjejšym na zgromaźinje groniła, až mógu źiśi do serbskeje wucby pósłaś, ale pó jsy wót dwóru do dwóru njejo chójźiła. W drugich jsach su chójźili, ale pśi nas w Turnowje nic. Turnow jo južo pśecej był – nic pśeśiwo tomu serbskemu – ale teke nic za, a njoco sobu gótowaś.

Gaž Wam něchten něnt nawumjatujo, až njejsćo „sprachenfreundliche Gemeinde”, co ga pón na to wótegronijośo?

Helmut Fries: My móžomy z tym žywe byś.

Margarete Kuhnowa: To njejo wěrno, až njejsmy „sprachenfreundlich”. How ga njejźo wó wšykne rěcy. Jano toś tej jadnej napśeśiwo njesmy pśichylone.

Helmut Fries: My smy byli južo pśecej wósebna gmejna a comy teke taka wóstaś. Južo cesćej njejsmy wjele wšakich wěcow gótowali, ako su se wót zastojnstwa naraźili. Gaž to wótpokažomy, ga mamy swóje funděrowane argumenty k tomu, bźez togo až comy drugich zraniś.

A njegnuju a njegibju se wobydlarje Turnowa zewšym za to serbske?

Helmut Fries: Ně...

Margarete Kuhnowa: Ně, w Turnowje zawěsće nic. Turnow jo južo pśecej był pitśku izolěrowany, gaž jo wó to šło. Lěcrownož hyšći wjele staršych luźi serbski powěda, ja sama teke.

Helmut Fries: Pśi nas bydlitej jano hyšći dwě žeńskej, ako burskej chójźitej. A nichten njejo jeju žednje wusměšował. To pótakem groni, až tak ceło pśeśiwo tomu serbskemu ga njejsmy.

Margarete Kuhnowa: Ja som teke za to, až se kokot a zapust woplěwatej. Teke ta serbska drastwa se mě spódoba, a to jo bejnje rědnje, gaž młoźina sebje tu drastwu woblaco. Nałogi – to jo rědnje! Wó tu rěc pak njok roźeś. To jo mójo měnjenje.

Rownož ga tak derje serbski powědaśo?!

Margarete Kuhnowa: Ja se myslim, až ja serbski derje mógu, casy lěpjej ako nimski. To jo mamina rěc, a ta we głowje wóstanjo. Ja mógu teke derje cytaś, casy cytam teke Casnik, gaž jen krydnjom wót drugich.

(z pśizwólenim awtora z Nowego Casnika pśewzete)

Dalše dźěle přinoška:

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

Rozgrono wó pśistojnosći a serbskem ekstremizmje

Turnow njelažy w Europje

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!