k startowej stronje | archiw | impresum | kontakt

njedźela, 23.09.2018 | k dolnoserbskej wersiji

K pokazanemu přinoškej

Dalše přinoški

Diskusijne přinoški wo šulskej awtonomiji

Do serbskich rukow!

wobraz

Wědomostna konferenca w Smochćicach

Wjetšiny a mjeńšiny

wobraz

Słuchanska CD wušła

Slepjanski dialekt sej naposkać

Serbja a lěto 1989

Nalěćo w nazymje

Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje

Narodne hesła a čas bjez maćernorěčnych

wobraz

Nowe boki Serbskego instituta

Skóńcnje online

wobraz

Hłowna zhromadźizna Domowiny

Nuk dale předsyda

wobraz

Slědźi na zapadočěskej uniwersiće w Plzni

Wo migraciji Serbow

Informaciske tofle wó Serbach

Pólsko - serbske kontakty

wobraz

Wólbernosće na dnju rěčow

Serbšćina – spěwana europska rěč

wobraz

Serbskorěčne kubłanje w pěstowarnjach

Fachowa konferenca

wobraz

Demonstracija 29. 5. 2008

Do Berlina!

wobraz

Milbradt wotstupi

Serb ministerski prezident?

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Jasne žadanje

wobraz

Něšto so hiba

Čińće sobu!

wobraz

Wubědźowanje za dźěći a młodźinu

Najrjeńše jejko

wobraz

Studentski chór spěwa

Pasion po swj. Janu

wobraz

Kniha wo serbskim interneće

Web w změnje

wobraz

Tež lětsa zaso

Jutrowne wiki

wobraz

W arabskich nowinach

Ptači kwas w Beiruće

wobraz

Dolnoserbska wikipedija

Skóńcnje ju mamy!

wobraz

Wotmoła na wumjetowanja

Zjawny list

wobraz

Studentski chór a Meja

Hodowny koncert w Radworju

wobraz

Festiwal "Łužica 2007" zakónčeny

Dźak pomocnikam

wobraz

Z folklorneho festiwala

Zhromadnosć kulturow

wobraz

Překwapjenka na festiwalu

Mějće sćerpnosć ...

wobraz

Rozprawy w pólskich medijach

Wo zawrjenju běrowa

Po dwěmaj lětomaj

Běrow zapósłanca so začini

Hornjoserbska wikipedija

Wjace hač tysac nastawkow

wobraz

Přinošk na hłownej zhromadźiznje

Znjesće so!

wobraz

Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko

Sobučinić!

Přeprošenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Zjawne posedźenje w Zabrodźe

wobraz

wo dalšej diskusiji runjewonline.info

Štó je poprawom stigmatizowana?

wobraz

Před 13. hłownej zhromadźiznu Domowinu

Namołwa do diskusije dźěłowych směrnicow

wobraz

Sorabija swjećiła

Prima póstnička

wobraz

Wunošne mysle wo temje

Dźěło z młodźinu

wobraz

Rěč wo rěči - recensija

"Pućnik" pod lupu

wobraz

K pśestajenjeju Swětego pisma

Bóže słowo w górnoserbšćinje

wobraz

Nawodźa serbskich institucijow wuradźowali

Bórze 2. wiki za dorost!

wobraz

Zbožopřeća

Žohnowane hody!

Adwentna zabawa

Hody w Błudnikecach

wobraz

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny

Nowa rada wuzwolena

wobraz

Serbska wikipedija

Skok na hłownu stronu

wobraz

Wědomostna konferenca

Wěnowana Ludvíkej Kubje

wobraz

Zakład stworjeny

Hornjoserbski online-leksikon

wobraz

„Strelitzia reginae“ - Afriska kwětka ze serbskim mjenim

Nic pcołki, ale ptaški ju wopłoźiju

wobraz

„Strelitzia reginae“ - afriska kwětka ze serbskim mjenom

Nic pčołki, ale ptački ju wopłodźuja

wobraz

Šwicarski šuler piše wo Serbach

Slědźenja podpěrać!

wobraz

Stejišćo prezidija Domowiny

Mjezsobne (nje)dorozumjenje

wobraz

Regensburgska narěč Benedikta XVI.

Wěra, rozum a uniwersita

wobraz

Stejišćo k někotrym wozjewjenjam

Rozrisanje, kotrež najšěrša zjawnosć njese

wobraz

Poradźena akcija młodostnych

Zwjazanosć z šulu Ćišinskeho

Kubłanski wopyt

Frizojo w Serbach

wobraz

Mysle wo spožčenju narodneho myta

Berlin-Wedding a Łužica

wobraz

Kónc za čěske mustwo

Škoda! Po předkole domoj ...

wobraz

Diskusija wo hudźbnym namrěwstwje

Nalěćo – přispomnjenja k cyłkownemu wudaću

wobraz

Głowna zgromaźina studentskego towaristwa w Lipsku

Sorabija hyšći (pi)jo

wobraz

Tež na Ukrainje spominali

90. narodniny Jurja Brězana

wobraz

Zajimawa konferenca

Serbska rěč w hospodarstwje

wobraz

Móje mysli

Ně, mój luby

wobraz

Z poradnika fachowego poraźowarja

Do błota padnjona pedagogika

wobraz

Naprašowanje zakónčene

Wjele wupjelnjenych formularow

wobraz

Srjódki z narodninskeho swjedźenja

Tysac lět Hodźij

wobraz

Mailka z Minnesoty/USA

"Silbermond" – tři rjadownje fanow

wobraz

K přihotam swjedźenskeho zarjadowanja

Na česć Ćišinskeho

wobraz

Naprašnik online

Serbja w syći

wobraz

Serbska prawopisna korektura

Ł abo W?

wobraz

Štó žada změnu towaršnika za SLA a LND?

Fakty dyrbja fakty wostać

wobraz

Warnoćicy dobry přikład za Łužicu

Měšćanska knihownja tež serbsce w syći

wobraz

Slepo a wokolinu wotbagrować?

Štóž mjelči, woteda swoje prawo druhim

wobraz

Něšto k zabawje

Lič a widźiš!

wobraz

Serbska kniha w ukrainskim přełožku

Mjaw! – Mikoš mytowany

wobraz

Zhorjelc njewuzwoleny

Kulturna stolica druhdźe

wobraz

BBB – Basnik Beno Budar online

Słónčne wokomiki w syći

wobraz

Rozmyslowanje

Čujemy so jako mucha?

wobraz

Institut za sorabistiku so předstaja

Z nowym šatom do syće

wobraz

Wjele wotewrjenych prašenjow

Park swětoweje etiki w Budyšinje?

wobraz

Nowa mp-trójka

Šulske radijo

wobraz

W Pólskej reaguja

Za šulu Ćišinskeho

wobraz

Čitanski wječork w młodźinskim klubje

Žiwe teksty Jurja Brězana

wobraz

Spisowaćel na prawdu Božu wotešoł

† Jurij Brězan njeboh

wobraz

Podpisarjow škitać

Zjawny list offline

wobraz

K nastawkej „Demontažu njedowolić“ w SN srjedu 1.měrca 2006

Wunošk snadny, škoda wulka!

wobraz

Śěžkosći z dorostom

Bubak slědny raz šarił?

wobraz

Lěto kubłanja

Tež studenća su pódla

wobraz

Wotrowscy młodostni po puću

Camper, camper, camp

wobraz

Klaus a Köhler pokazałoj:

Dwurěčnosć je wažne kubło

wobraz

prěnje lěto syćoweho magacina

Jedne lěto runjewonline.info

wobraz

We Wotrowje swjećili

Ruski wječor

wobraz

Bój wo dwurěčne tafle w Korutanskej

Přichod w přichodźe

wobraz

Informěruju wukniki wó Serbach

Serbski projekt na TU w Kamjenicy

wobraz

Póstniski program zahorił

… zaklate fufcich!

wobraz

Pśeźěłane internetowe boki

Smogorjow: Serbska rěc jo žywa!

wobraz

Brošura serbskim staršim

Předskok dwurěčnych

wobraz

Zajimcy pytani

Štó chce dudy hrać?

wobraz

Pytaja swobodneho redaktora

Poskitk MDR

wobraz

Hač do 26. februara 2006: Njewšědna wustajeńca w Choćebuzu

Sfalšowani přibohojo Słowjanow

wobraz

Dalši serbski medij w syći

Rozhlad online

wobraz

Bilanca prědnego lěta

10.000 runjewonline

wobraz

Redakcija přeje wšitkim čitarjam

Žohnowane lěto 2006!

wobraz

Eksklusiwny přednošk dr. Jurja Brankačka

Rěč a mozy ćěšenka

wobraz

Přednošk w Serbskim instituće

Wušmórnjena serbskosć

wobraz

Runjewonline.info pśedstajony

Nowy casopis w Nowem Casniku

wobraz

Najwjetši leksikon swěta nětko tež serbsce

Serbska Wikipedija

wobraz

Pśechwatanje pśi wótgłosowanju młoźinskego magacina Bubak

Kak buźoš Dolnoserb lěta?

wobraz

Na 131. hornjoserbskej schadźowance

Šeršenje so rojili

wobraz

Najsławniši Serb wuzwoleny

Poezija a proza cyle prědku

Serbšćina na Uniwersiće Komenskeho w Bratisławje

Nowy ticket: „Čakaj & wuč!“

wobraz

Što wone je a zamóže?

Kubłanje k hódnotam

Knižka w přełožku wušła

Mikoš mjawči ukrainsce

wobraz

Pjaty lětnik nachwilnje móžny

„Haj“ za Radwor!

wobraz

Wobdźělnicy foruma na dnju zachowanja serbskeje šulskeje syće:

Serbam awtonomne šulstwo w statnej zamołwitosći

Referat předsydy Domowiny wo šulstwje

Čas je zrały za nowe puće

Informacija Domowiny na 4. dnju zachowanja šulskeje syće

Staw skóržby staršich přećiwo zawrjenju SSŠ "Jurij Chěžka" Chrósćicy

Młodźinska přiłoha Serbskich Nowin

Dyrbja młodostni prosyć?

Šansa za kulturne herbstwo: kultura wjesela

Zwoprawdźić čłowjesku žadosć za ekstasu

wobraz

Galisku wjesku horjedać nichtó nochce

Łakoma je žiwa!

wobraz

Mysle k nastawkej dr. Měrćina Wałdy

Problem sebjezrozumjenja – nowy strach nacionalizma?

Po puću w Sewjernej Koreji

W kraju łžow a sebjewobšudźenja

wobraz

Najjužniši dźěl historiskeje Łužicy

Překwapjenka při droze

wobraz

Wo zaměrje runjewonline-diskusijow

Kóždy njech swoju stawiznu powěda

wobraz

Přełožkaj dźěćaceje literatury do ukrainšćiny

Myška w ukrainskich mróčelach

wobraz

Swoje ludarske wašnje dokumentowali

Parole – a potom?

wobraz

Zajimawa serbska słuchohra [mp3-download]

Hłuboke dohlady

wobraz

Serbja jako kulturna komunikaciska zhromadnosć

Wuměna mjez podswětami

wobraz

Dopis k Haslowskej diskusiji

Wulki zajim za rozestajenje z identitu

Naš aprylski žort: Serbska synchronizacija swětoweho formata

Psycho-thriller „Družka“ („La Demoiselle D´Honneur“)

wobraz

Statistika prěnjeho měsaca

Wjace hač 1600 RUNJEWONLINE-hosći

wobraz

Zeńdźenje młodźinskich klubow a PAWKa w Chrósćicach

Pytaja za zhromadnej nitku

12. hłowna zhromadźizna Domowiny

Wόlbne wuslědki

wobraz

Serbske słowo posoł serbskeho ducha

„Lubuješ mje“ abo „Liebst du mich nur“?

wobraz

Serbske samozarjadnistwo

Wjac prašenjow hač wotmołwow

wobraz

Nowe časy w Casniku

Připis z Europy

wobraz

Poradźene Póstnicy přez cyłe lěto zwjazuja

Sorabija – haleluja!

wobraz

Nižozemčanka spřistupnja nimale zabyty rukopis

Hanzo Nepila abo Zatajena (nje)prawda

wobraz

wućišćeć | pósłać

Fabian Jacobs; Theresa Lorencec, Budyšin – 03.04.2006

Cuze město dožiwić

Shutka – město Romow

W předpřipowědźenju filma ze samsnym mjenom wot Aleksandarja Manica z lěta 2005 wuwoła so Shutka – njedaloko města Skopje w Makedonskej – jako „hłowne město“ Romow. We wobłuku 1. socialneho dnja w Sakskej 2005, kotryž organizowaše Sakska młodźinska załožba w Drježdźanach zhromadnje ze załožbu „Schüler helfen leben“ w Neumünsteru, nadźěłachu sakscy šulerjo 154.000€. Tute pjenjezy darichu so projektej přez Caritas Essen dale na „Stipendienprogramm für Roma und Bildung durch Straßensozialarbeit in Skopje“ w Makedonskej.

K posudźowanju situacije Romow w Skopje a planowaneje podpěry dojědźechmy zhromadnje z kolegami Lipšćanskeje uniwersity a Sakskeje młodźinskeje załožby spočatk měrca tydźeń do Makedonskeje.

wobraz

© Theresa Lorencec

Chudoba w Shutce.

Makedonska leži w juhowuchodnej Europje a steješe wjele lětstotkow wotměnjejo pod serbiskim, bołharskim a turkowskim nadknjejstwom. Po 2. swětowej wójnje bu wona dźěl Juhosłowjanskeje a 1991 po rozpadźe samostatna. Z decembra 2005 je Makedonska oficielny přistupny kandidat za EU. Po ludličenjach z lěta 2002 bydli tu 2.070.000 wobydlerjow: z toho 64% Makedonjenjow, 25% Albanjanjow, 4% Turkow a 2,7% Romow. Nimo tutych oficielnych ličbow wuńdu organizacije za čłowjeske prawa pak wot hač do 200.000 Romow w Makedonskej. Z wjace hač 50% bjezdźěłnosće słuša Makedonska k najchudšim statam Europy: něhdźe kóždy třeći wobydler je pod chudobnej hranicu žiwy, z toho jara wulka ličba Romow. We hłownym měsće Skopje bydli dźensa poł miliona wobydlerjow.

wobraz

© Theresa Lorencec

Symbol Romow: Koło.

Dwójce bu město wot ćežkich zemjerženjow nimale cyle zničene: prěni raz 518 a posledni raz 1963. We wšitkich štwórćach města Skopje bydla dźensa Roma. Wosebje koncentruja so pak na něhdyše małe předměsto Suto Orizari, skrótka Shutka mjenowane. Do 1963 běchu Roma w centralnej měšćanskej štwórći Topana žiwi, njedaloko stareje turkowskeje twjerdźizny a wulkeho bazara. Tam w Topanje běchu přez wjele lětstotki jako kowarjo, krawcy, wikowarjo atd. kruće do towaršnostneho žiwjenja města zapřijeći.

wobraz

© Theresa Lorencec

Pohlad na město.

Po ćežkim zemjerženju 1963 natwari so potom za bjezdomnych Romow na sewjernej kromje města nowa štwórć Shutka. Wona je dźensa najwjetše Roma-sydlišćo w Europje z politiskimi Roma-stronami, z Roma-měšćanostu, ale tež ze swójskim bazarom a telewiznymi sćelakami. Wšudźe na drohach a we wobchodach rěči so Romanes, tak mjenowana rěč Romow. Z wjace hač sydom dialektnych skupinow přesadźi so poněčim jedyn zhromadny dialekt jako wobchadna rěč, kotryž eksistuje dźensa paralelnje k jednotliwym dialektam w domjacym wobłuku a k zarjadniskej makedonskej rěči.

wobraz

© Theresa Lorencec

Bazar w Shutce.

Hačrunjež registrowaše poslednje ludličenje w Shutce něhdźe 17.840 Romow, podadźa tak mjenowane oficielne trochowanja ličbu wot wjace hač 45.100 wobydlerjow. Přez rozpušćenje Juhosłowjanskeje, wobydlerskeje wójny a wysoku bjezdźěłnosć diferencowaše so wobydlerstwo Shutki z lěta 1990 we wosebitej měrje: wjele Romow z tuteje stwórće bydli tučasnje we wukraju, wosebje w Němskej. W 70. a 80. lětach běchu woni jako hóstni dźěłaćerjo do Němskeje šli a su so do tehdy zapadoněmskeje towaršnosće zarjadowali. Druzy pytachu we wobydlerskej wójnje jako ćěkancy pomoc we wukraju a natwarichu sebi tam nowe žiwjene. Mnozy nawróćichu so pozdźišo zaso domoj. Hač do dźensnišeho maja mnozy wupućowani kruty zwisk k swójbnym w domizny. W lěću, hdyž přińdźe wjele swójbow na wopyt domoj abo hdyž swjeća so wulke kwasy, knježi na drohach Shutki wulka tołkańca.

wobraz

© Theresa Lorencec

Wikowanje w Skopju.

Po wójnskim wochudnjenju a hospodarskich zražkach je wulka ličba Roma-swójbow dźensa daloko pod chudobnej hranicu žiwa. W Shutce steja prowizoriske baraki bjez móžnosćow tepjenja, čisteje běžaceje wody a miliny pódla wulkich wilow. Hustodosć so tute ćeže přez stat abo swójbne syće njedadźa wotpopadnyć. Nimo falowaceje statneje podpěry njeeksistuje na přikład tež wotwjezenje wotpadkow, dokelž faluja tež tu swójbam financielne srědki. Za tajke swójby angažuja so, nětko wosebje tež dla kandidatury za EU, wšelakore organizacije w Skopju. Tak su w Shutce wukrajne pomocne organizacije aktiwne. Wobšěrne pomocne projekty je wosebje Caritas Essen wuwiła a mjez tym hižo dwě domoródnej organizaciji sobu załožiła: 1996 Caritas Skopje a 1997 sotrowsku organizaciju Nadesh (serbsce: nadźija). Wonej pomhatej tam, hdźež je nuza najwjetša. Přez chudobu zawinjeny wukubłanski zastatk je jedna z najwjetšich starosćow tamnišich sobudźěłarjow.

wobraz

© Theresa Lorencec

Wikowanje w Skopju.

Tuž spytaja wosebje tute Roma-dźěći systematisce do šulskeho systema zawjazać. W jednej z dwejoch zakładnych šulow w Shutce na přikład, kotraž wobsteji z lěta 1987, wučini podźěl Roma-dźěći dźensa 99% šulerjow. Wjace hač 2000 dźěći wopyta tuchwilnje wučbu w třoch změnach wob dźeń. W přijimanskej hali šule steji wulke zeleno-módro-čerwjene koło, symbol Romow, na kotrež je direktor šule, sam tež Rom, wosebje hordy. Fakultatiwna wučba w rěči, stawiznach a kultury Romow z wotpowědnje nadźěłanymi šulskimi materialijemi słuša tohodla dźensa samozrozumliwje do šulskeho plana.

Wobkedźbowanje towaršnostneho a politiskeho wuwića pokaza, zo eksistuje „hłowne město“ Shutka paralelnje k hłownym měsće Skopje. Shutka je kruće do makedonskeje towaršnosće integrowana a tola knježa jónkrótne struktury a prawidła zhromadneho žiwjenja.

Chceće swoje měnjenje k tutemu přinoškej wozjewić?
Wobdźělće so na našej diskusiji!